Storage Units: Bit, Byte, KB, MB, GB, TB

Q: Arrange cache, hard disk, RAM and DVD from smallest to largest capacity.

Cache < DVD (4.7 GB) < RAM (8–16 GB) < hard disk.

Q: Why does a 1 TB disk show less than 1024 GB on a PC?

Makers count 1 TB as 1,000,000,000,000 bytes, but the PC divides by 1024, so it shows about 931 GB.

Q: Give two advantages of cloud storage.

Access files from any device anywhere; automatic backup; easy sharing.

3.4 Data Storage Units – Bit, Byte, KB, MB, GB, TBදත්ත ගබඩා ඒකක – Bit, Byte, KB, MB, GB, TB

G.C.E. O/L Grade 10 ICT · Lesson 3G.C.E. O/L ICT · 10 ශ්‍රේණිය · පාඩම 3

Prints all tabs in the language you are reading. Use “Save as PDF” in the print window to keep a copy.ඔබ කියවන භාෂාවෙන් සියලු tabs මුද්‍රණය වේ. පිටපතක් තියාගන්න print window එකේ “Save as PDF” තෝරන්න.

🎬Video coming soon in this language. Switch language to watch the other video.මේ භාෂාවෙන් වීඩියෝව ඉක්මනින් එනවා. අනෙක් වීඩියෝව බලන්න භාෂාව මාරු කරන්න.

In this videoමේ වීඩියෝවේ

8 bits = 1 byte.bit 8 = byte 1.
1 KB = 1024 bytes (O/L rule).KB 1 = bytes 1024 (O/L නීතිය).
KB → MB → GB → TB: each × 1024.KB → MB → GB → TB: සෑම එකක්ම × 1024.
Bigger unit ÷ 1024; smaller unit × 1024.විශාල ඒකකයට ÷ 1024; කුඩා ඒකකයට × 1024.
Cache (MB) < RAM (GB) < SSD/HDD (TB).Cache (MB) < RAM (GB) < SSD/HDD (TB).

ByteKBMBGBTB× 1024SSD

Notesසටහන්

How big is a photo, a song or your phone’s storage? In this note you will learn the units of storage – bit, byte, kilobyte, megabyte, gigabyte and terabyte – how to convert between them using 1 KB = 1024 bytes, and how to compare the capacity of cache, RAM, ROM, SSD/hard disk, CD/DVD, USB drives, memory cards and cloud storage.ඡායාරූපයක්, සින්දුවක් හෝ ඔබේ phone එකේ ගබඩාව කොච්චර විශාලද? ගබඩා ඒකක – bit, byte, kilobyte, megabyte, gigabyte, terabyte – 1 KB = bytes 1024 භාවිතයෙන් ඒවා අතර හැරවීම, සහ cache, RAM, ROM, SSD/hard disk, CD/DVD, USB drives, memory cards සහ cloud ගබඩාවල ධාරිතාව සැසඳීම මේ සටහනෙන් ඉගෙන ගමු.

1. Bit and byte1. Bit සහ byte

A bit (0 or 1) is the smallest unit. 8 bits = 1 byte. One byte can store one character such as ‘A’ (in ASCII). 4 bits = 1 nibble.Bit (0 හෝ 1) කුඩාම ඒකකයයි. bit 8 = byte 1. Byte එකකට ‘A’ වැනි එක් අක්ෂරයක් (ASCII) ගබඩා කළ හැක. bit 4 = nibble 1.

2. The storage unit ladder2. ගබඩා ඒකක පඩිපෙළ

Unitඒකකය	Equal toසමාන	In bytesBytes වලින්	Roughly holdsආසන්නව දරන්නේ
1 Byte (B)Byte 1 (B)	8 bitsbit 8	11	One letterඑක් අකුරක්
1 Kilobyte (KB)Kilobyte 1 (KB)	1024 bytesbytes 1024	2¹⁰ = 10242¹⁰ = 1024	A short text message / half a pageකෙටි පණිවිඩයක් / පිටුවෙන් භාගයක්
1 Megabyte (MB)Megabyte 1 (MB)	1024 KBKB 1024	2²⁰ = 1,048,5762²⁰ = 1,048,576	A 1-minute MP3 songවිනාඩි 1 MP3 සින්දුවක්
1 Gigabyte (GB)Gigabyte 1 (GB)	1024 MBMB 1024	2³⁰ = 1,073,741,8242³⁰ = 1,073,741,824	About 1 hour of HD videoHD වීඩියෝ පැය 1ක් පමණ
1 Terabyte (TB)Terabyte 1 (TB)	1024 GBGB 1024	2⁴⁰ = 1,099,511,627,7762⁴⁰ = 1,099,511,627,776	About 250,000 photosඡායාරූප 250,000ක් පමණ

💡 Rule: going to a bigger unit → divide by 1024. Going to a smaller unit → multiply by 1024. Bits ↔ bytes → × or ÷ 8.නීතිය: විශාල ඒකකයකට → 1024 න් බෙදන්න. කුඩා ඒකකයකට → 1024 න් ගුණ කරන්න. Bits ↔ bytes → 8 න් ගුණ/බෙදීම.

3. Worked calculations3. ගණනය කිරීම් උදාහරණ

Questionප්‍රශ්නය	Workingක්‍රියාවලිය	Answerපිළිතුර
2 KB in bytesKB 2 bytes වලින්	2 × 10242 × 1024	2048 bytes2048 bytes
3 MB in KBMB 3 KB වලින්	3 × 10243 × 1024	3072 KB3072 KB
16 GB in MBGB 16 MB වලින්	16 × 102416 × 1024	16,384 MB16,384 MB
2048 GB in TBGB 2048 TB වලින්	2048 ÷ 10242048 ÷ 1024	2 TB2 TB
5 bytes in bitsBytes 5 bits වලින්	5 × 85 × 8	40 bits40 bits
4 KB in bitsKB 4 bits වලින්	4 × 1024 × 84 × 1024 × 8	32,768 bits32,768 bits
512 MB in bytesMB 512 bytes වලින්	512 × 1024 × 1024512 × 1024 × 1024	536,870,912 bytes536,870,912 bytes

Worked example: how many photos fit?උදාහරණය: ඡායාරූප කීයක් ගැළපේද?

A 64 GB memory card stores photos of 4 MB each. 64 GB = 64 × 1024 MB = 65,536 MB. Photos = 65,536 ÷ 4 = 16,384 photos.GB 64 memory card එකක MB 4 බැගින් ඡායාරූප ගබඩා වේ. GB 64 = 64 × 1024 MB = MB 65,536. ඡායාරූප = 65,536 ÷ 4 = ඡායාරූප 16,384.

💡 Optional note – KB vs KiB: in the O/L exam, 1 KB = 1024 bytes. Strictly, the international standard calls 1024 bytes a kibibyte (KiB) and uses kB = 1000 bytes. That is why a ‘1 TB’ disk shows about 931 GB in Windows.අමතර සටහන – KB සහ KiB: O/L විභාගයේ KB 1 = bytes 1024. ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතියේ bytes 1024 = kibibyte (KiB) වන අතර kB = bytes 1000. ඒ නිසා ‘1 TB’ disk එකක් Windows හි GB 931ක් පමණ පෙන්වයි.

4. Comparing storage devices4. ගබඩා උපාංග සැසඳීම

Deviceඋපාංගය	Typical capacity (2026)සාමාන්‍ය ධාරිතාව (2026)	Notesසටහන්
Cache memoryCache මතකය	a few MB (e.g. 8–64 MB)a few MB (e.g. 8–64 MB)	Inside the CPU; fastest, smallestCPU එක තුළ; වේගවත්ම, කුඩාම
ROM (firmware)ROM (firmware)	a few MB (e.g. 16–32 MB)a few MB (e.g. 16–32 MB)	Holds BIOS/UEFI start-up programBIOS/UEFI ආරම්භක වැඩසටහන
RAMRAM	8 – 16 GB (PC), 4 – 12 GB (phone)8 – 16 GB (PC), 4 – 12 GB (phone)	Main memory, volatileප්‍රධාන මතකය, නශ්‍ය
CD / DVDCD / DVD	700 MB / 4.7 GB700 MB / 4.7 GB	Optical, now rarely usedOptical, දැන් කලාතුරකින්
USB flash drive / memory cardUSB flash drive / memory card	32 GB – 1 TB32 GB – 1 TB	Portable flash storageරැගෙන යා හැකි flash ගබඩාව
SSD / NVMeSSD / NVMe	256 GB – 2 TB256 GB – 2 TB	Fast flash secondary storageවේගවත් flash ද්විතීයික ගබඩාව
Hard disk (HDD)Hard disk (HDD)	1 – 20 TB1 – 20 TB	Magnetic, cheap per GBචුම්බක, GB එකකට ලාභයි
Cloud storageCloud ගබඩාව	15 GB free – many TB15 GB free – many TB	Online, needs internetOnline, internet අවශ්‍යයි

Order of capacity (smallest → largest, typical): Cache < ROM < CD < DVD < RAM < USB flash drive < SSD < hard disk. Speed is almost the opposite: cache is the fastest.ධාරිතාවේ පිළිවෙළ (කුඩාම → විශාලතම, සාමාන්‍ය): Cache < ROM < CD < DVD < RAM < USB flash drive < SSD < hard disk. වේගය බොහෝ දුරට ප්‍රතිවිරුද්ධයි: cache වේගවත්ම.

NEW 20262026 නව 2026 update: floppy disks are history. Most new laptops use NVMe SSDs, phones use built-in flash (128 GB – 1 TB), and students save work to cloud storage such as Google Drive or OneDrive.2026 යාවත්කාලීනය: floppy disks ඉතිහාසයට එකතුයි. නව laptops බොහොමයක් NVMe SSD භාවිතා කරයි, phones තුළ flash (GB 128 – TB 1), සිසුන් වැඩ cloud ගබඩාවේ (Google Drive, OneDrive) සුරකියි.

Key Wordsප්‍රධාන පද

ByteByte

A group of 8 bits; stores one character.bit 8 ක කාණ්ඩය; එක් අක්ෂරයක් ගබඩා කරයි.

NibbleNibble

Half a byte = 4 bits.Byte භාගයක් = bit 4.

Kilobyte (KB)Kilobyte (KB)

1024 bytes (2¹⁰).Bytes 1024 (2¹⁰).

Megabyte (MB)Megabyte (MB)

1024 KB = 1,048,576 bytes.KB 1024 = bytes 1,048,576.

Gigabyte (GB)Gigabyte (GB)

1024 MB; used for RAM and phone storage.MB 1024; RAM සහ phone ගබඩාව සඳහා.

Terabyte (TB)Terabyte (TB)

1024 GB; used for hard disks and large SSDs.GB 1024; hard disks සහ විශාල SSD සඳහා.

Storage capacityගබඩා ධාරිතාව

The amount of data a device can hold.උපාංගයකට දැරිය හැකි දත්ත ප්‍රමාණය.

Cache memoryCache මතකය

Very fast, small memory inside the CPU (a few MB).CPU තුළ ඉතා වේගවත්, කුඩා මතකය (MB කිහිපයක්).

SSDSSD

Solid State Drive – fast flash storage with no moving parts.Solid State Drive – චලන කොටස් නැති වේගවත් flash ගබඩාව.

Memory cardMemory card

Small flash card (SD/microSD) used in phones and cameras.Phones සහ cameras වල භාවිත කුඩා flash card (SD/microSD).

Cloud storageCloud ගබඩාව

Saving files on internet servers, e.g. Google Drive.Internet servers මත ගොනු සුරැකීම, උදා: Google Drive.

Kibibyte (KiB)Kibibyte (KiB)

Standard name for exactly 1024 bytes; kB means 1000 bytes.හරියටම bytes 1024 සඳහා ප්‍රමිත නම; kB = bytes 1000.

Sample Q&Aආදර්ශ ප්‍රශ්න සහ පිළිතුරු

1How many bits are in one byte?Byte එකක bits කීයක්?

Answerපිළිතුර: 8 bits.bit 8.

2Convert 3 MB to KB.MB 3 KB වලට හරවන්න.

Answerපිළිතුර: 3 × 1024 = 3072 KB.3 × 1024 = KB 3072.

3Convert 4096 MB to GB.MB 4096 GB වලට හරවන්න.

Answerපිළිතුර: 4096 ÷ 1024 = 4 GB.4096 ÷ 1024 = GB 4.

4Arrange cache, hard disk, RAM and DVD from smallest to largest capacity.Cache, hard disk, RAM සහ DVD කුඩාම සිට විශාලතම ධාරිතාවට සකසන්න.

Answerපිළිතුර: Cache < DVD (4.7 GB) < RAM (8–16 GB) < hard disk.Cache < DVD (4.7 GB) < RAM (8–16 GB) < hard disk.

5Why does a 1 TB disk show less than 1024 GB on a PC?TB 1 disk එකක් PC එකේ GB 1024 ට අඩුවෙන් පෙන්වන්නේ ඇයි?

Answerපිළිතුර: Makers count 1 TB as 1,000,000,000,000 bytes, but the PC divides by 1024, so it shows about 931 GB.නිෂ්පාදකයින් TB 1 = bytes 1,000,000,000,000 ලෙස ගණනය කරයි; PC එක 1024 න් බෙදන නිසා GB 931ක් පමණ පෙන්වයි.

6Give two advantages of cloud storage.Cloud ගබඩාවේ වාසි දෙකක් දෙන්න.

Answerපිළිතුර: Access files from any device anywhere; automatic backup; easy sharing.ඕනෑම තැනක ඕනෑම උපාංගයකින් ගොනු ලබාගත හැක; ස්වයංක්‍රීය backup; පහසු බෙදාගැනීම.

MCQබහුවරණ ප්‍රශ්න

Choose the correct answer for each question.සෑම ප්‍රශ්නයකටම නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න.

Scoreලකුණු: 0 / 15

1How many bits make one byte?Byte එකක් සෑදෙන bits ගණන?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

1 byte = 8 bits.Byte 1 = bit 8.

21 KB is equal to:KB 1 සමාන වන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

O/L: 1 KB = 1024 bytes.O/L: KB 1 = bytes 1024.

3How many KB are in 2 MB?MB 2 ක KB කීයක්?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

2 × 1024 = 2048.2 × 1024 = 2048.

4How many MB are in 16 GB?GB 16 ක MB කීයක්?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

16 × 1024 = 16384.16 × 1024 = 16384.

52048 GB is equal to:GB 2048 සමාන වන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

2048 ÷ 1024 = 2.2048 ÷ 1024 = 2.

6How many bits are in 4 bytes?Bytes 4 ක bits කීයක්?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

4 × 8 = 32.4 × 8 = 32.

7Which is the correct order from SMALLEST to LARGEST?කුඩාම සිට විශාලතම දක්වා නිවැරදි පිළිවෙළ?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

Each step × 1024 (byte = 8 bits).සෑම පියවරක්ම × 1024 (byte = bit 8).

8Which memory usually has the SMALLEST capacity?සාමාන්‍යයෙන් කුඩාම ධාරිතාව ඇති මතකය?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

Cache is only a few MB.Cache MB කිහිපයක් පමණි.

9A typical 2026 student laptop has RAM of about:2026 සාමාන්‍ය සිසු laptop එකක RAM ප්‍රමාණය:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

Modern RAM is measured in GB.නූතන RAM GB වලින් මනිනවා.

10A 64 GB memory card stores 4 MB photos. About how many photos fit?GB 64 memory card එකක MB 4 ඡායාරූප කීයක් ගැළපේද?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

64 × 1024 ÷ 4 = 16,384.64 × 1024 ÷ 4 = 16,384.

11Which storage has the LARGEST capacity among these?මේවායින් විශාලතම ධාරිතාව ඇත්තේ?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

HDDs reach many TB.HDD TB ගණනක් දක්වා.

12A CD can store about:CD එකක ගබඩා කළ හැක්කේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

CD ≈ 700 MB; DVD ≈ 4.7 GB.CD ≈ MB 700; DVD ≈ GB 4.7.

13Which storage needs an internet connection to use?භාවිතයට internet අවශ්‍ය ගබඩාව?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

Cloud files live on internet servers.Cloud ගොනු internet servers මත.

14In the international standard, 1 kB (small k) means:ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතියේ kB 1 (කුඩා k) යනු:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

kB = 1000 bytes; KiB = 1024 bytes.kB = bytes 1000; KiB = bytes 1024.

15How many bytes are in 1 MB?MB 1 ක bytes කීයක්?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

1024 × 1024.1024 × 1024.

MCQ answer keyMCQ පිළිතුරු

A – 1 byte = 8 bits.Byte 1 = bit 8.
B – O/L: 1 KB = 1024 bytes.O/L: KB 1 = bytes 1024.
C – 2 × 1024 = 2048.2 × 1024 = 2048.
C – 16 × 1024 = 16384.16 × 1024 = 16384.
D – 2048 ÷ 1024 = 2.2048 ÷ 1024 = 2.
C – 4 × 8 = 32.4 × 8 = 32.
D – Each step × 1024 (byte = 8 bits).සෑම පියවරක්ම × 1024 (byte = bit 8).
A – Cache is only a few MB.Cache MB කිහිපයක් පමණි.
B – Modern RAM is measured in GB.නූතන RAM GB වලින් මනිනවා.
A – 64 × 1024 ÷ 4 = 16,384.64 × 1024 ÷ 4 = 16,384.
D – HDDs reach many TB.HDD TB ගණනක් දක්වා.
C – CD ≈ 700 MB; DVD ≈ 4.7 GB.CD ≈ MB 700; DVD ≈ GB 4.7.
A – Cloud files live on internet servers.Cloud ගොනු internet servers මත.
B – kB = 1000 bytes; KiB = 1024 bytes.kB = bytes 1000; KiB = bytes 1024.
B – 1024 × 1024.1024 × 1024.

Structured Questionsව්‍යුහගත ප්‍රශ්න

1Fill in the blanks: (i) 1 byte = ___ bits (ii) 1 KB = ___ bytes (iii) 1 GB = ___ MB (iv) 1 TB = ___ GB (4 marks)හිස්තැන් පුරවන්න: (i) byte 1 = bits ___ (ii) KB 1 = bytes ___ (iii) GB 1 = MB ___ (iv) TB 1 = GB ___ (ලකුණු 4) (4 marksලකුණු 4)