11.1 තොරතුරු පද්ධති සංකල්පය

I. පද්ධති (Systems) සහ තොරතුරු පද්ධති

• **පද්ධතියක සංරචක:** ආදානය (Input), සැකසීම (Process), ප්‍රතිදානය (Output) සහ පාලනය/ප්‍රතිපෝෂණය (Control/Feedback) වේ.
• **තොරතුරු පද්ධතියක් (IS):** දත්ත එක්රැස් කිරීම, සැකසීම, ගබඩා කිරීම සහ බෙදා හැරීම තුළින් තීරණ ගැනීමට උපකාරී වන සංරචක සමූහයකි.
• **තොරතුරු පද්ධති වර්ග:** අත්පොත් (Manual Systems) සහ පරිගණක පාදක පද්ධති (Computer Based Systems - CBS).

11.2 පද්ධති සංවර්ධන ජීවන චක්‍රය (SDLC)

II. SDLC හි මූලික අවධි (දිය ඇලි ආකෘතිය)

1. **අවශ්‍යතා හඳුනාගැනීම (Requirement Identification):**
   පරිශීලකයාට අවශ්‍ය දේ (Input, Output, Process) පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කිරීම. (සම්මුඛ සාකච්ඡා, ප්‍රශ්නාවලි, වාර්තා විශ්ලේෂණය).
2. **විසඳුම සැලසුම් කිරීම (Solution Design):**
   දත්ත සමුදා ව්‍යුහය, තිර නිර්මාණ, වාර්තා ආකෘති සහ ඇල්ගොරිතම සැලසුම් කිරීම.
3. **ක්‍රියාත්මක කිරීම / කේතකරණය (Implementation / Coding):**
   සැලසුම මත පදනම්ව මෘදුකාංගය ක්‍රමලේඛන භාෂාවක් භාවිතයෙන් ලිවීම.
4. **පරීක්ෂා කිරීම / දෝෂ නිවැරදි කිරීම (Testing / Debugging):**
   ක්‍රමලේඛය අපේක්ෂිත පරිදි ක්‍රියා කරන්නේදැයි පරීක්ෂා කිරීම (Unit, Integration, System, Acceptance testing).
5. **පිහිටුවීම / ස්ථාපනය (Deployment):**
   අලුත් පද්ධතිය පරිශීලක පරිසරය තුළ ස්ථාපනය කිරීම. (Direct, Parallel, Phased, Pilot methods).
6. **නඩත්තුව (Maintenance):**
   පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වීමෙන් පසු ඇතිවන ගැටලු නිරාකරණය කිරීම සහ වැඩිදියුණු කිරීම් එක් කිරීම.

III. පරීක්ෂා කිරීමේ වර්ග (Testing Types)

• **ඒකක පරීක්ෂාව (Unit Testing):** මෘදුකාංගයේ කුඩාම කොටස් (functions/modules) නිවැරදිව ක්‍රියා කරන්නේදැයි පරීක්ෂා කිරීම.
• **සමස්ත පරීක්ෂාව (Integration Testing):** ඒකක කොටස් එකට එකතු කළ විට ඒවා නිවැරදිව ක්‍රියා කරන්නේදැයි පරීක්ෂා කිරීම.
• **පද්ධති පරීක්ෂාව (System Testing):** සමස්ත පද්ධතියම අවශ්‍යතා සපුරන්නේදැයි පරීක්ෂා කිරීම.
• **ප්‍රතිග්‍රහණ පරීක්ෂාව (Acceptance Testing):** අවසාන පරිශීලකයන් (End Users) විසින් පද්ධතිය ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා අනුව පිළිගන්නේදැයි පරීක්ෂා කිරීම.

IV. පිහිටුවීමේ ක්‍රම (Deployment Methods)

V. දිය ඇලි ආකෘතියේ සීමාවන් (Waterfall Model Limitations)

• **නම්‍යශීලී නොවීම:** අවශ්‍යතා වෙනස් කිරීමට අපහසුය, මන්ද සෑම පියවරක්ම අවසන් වූ පසු ඊළඟ පියවරට යෑමට සිදුවේ.
• **පරීක්ෂාව ප්‍රමාද වීම:** සම්පූර්ණ පද්ධතියම කේතකරණය අවසන් වන තුරු පරිශීලකයන්ට දැකීමට/පරීක්ෂා කිරීමට නොහැකි වීම.
• **අධික පිරිවැය:** මුල් අවධිවලදී වැරදි නිවැරදි නොකළහොත්, අවසානයේදී නිවැරදි කිරීමට අධික පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවේ.