Grade 10 ICT Lesson 4 O/L Exam Practice: Questions and Answers

© 2026 schoolict.net (Ruwan Mangala Suraweera)

Lesson 4 O/L Exam Practice: Questions and Answersපාඩම 4 O/L විභාග පුහුණුව: ප්‍රශ්න සහ පිළිතුරු

G.C.E. O/L Grade 10 ICT · Lesson 4G.C.E. O/L ICT · 10 ශ්‍රේණිය · පාඩම 4

Prints all tabs in the language you are reading. Use “Save as PDF” in the print window to keep a copy.ඔබ කියවන භාෂාවෙන් සියලු tabs මුද්‍රණය වේ. පිටපතක් තියාගන්න print window එකේ “Save as PDF” තෝරන්න.

Paper I MCQPaper I බහුවරණ

These questions are in the style of the O/L ICT exam. Paper I has multiple choice questions. Paper II has structured questions with parts, model circuits, truth tables and marking points. They cover all of Lesson 4 (4.1 and 4.2): Boolean operators, gate symbols, truth tables, circuit outputs and real-world logic problems. Try them first, then check the answers.මේ ප්‍රශ්න O/L ICT විභාගයේ ආකාරයටයි හදලා තියෙන්නේ. Paper I එකේ බහුවරණ ප්‍රශ්න ඇත. Paper II එකේ කොටස්, ආදර්ශ පරිපථ, සත්‍යතා වගු සහ ලකුණු දීමේ කරුණු සහිත ව්‍යුහගත ප්‍රශ්න ඇත. මේවා පාඩම 4 සම්පූර්ණයෙන්ම (4.1 සහ 4.2) ආවරණය කරයි: බූලීය කාරක, ද්වාර සංකේත, සත්‍යතා වගු, පරිපථ ප්‍රතිදාන සහ සැබෑ තාර්කික ගැටලු. මුලින් උත්සාහ කර පසුව පිළිතුරු බලන්න.

Choose one answer for each question. The explanation appears after you answer. Time guide: about 25 minutes.සෑම ප්‍රශ්නයකටම එක් පිළිතුරක් තෝරන්න. පිළිතුරු දුන් පසු පැහැදිලි කිරීම පෙන්වයි. කාල මාර්ගෝපදේශය: විනාඩි 25 පමණ.

Scoreලකුණු: 0 / 25

1Which value is used for “true” in Boolean logic?බූලීය තර්කනයේ “සත්‍ය” සඳහා භාවිතා කරන අගය?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

True = 1, false = 0.සත්‍ය = 1, අසත්‍ය = 0.

2In O/L notation, A+B represents:O/L අංකනයේ A+B නිරූපණය කරන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

+ means OR.+ යනු OR.

3Which expression is the NAND of A and B?A සහ B හි NAND ප්‍රකාශනය?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

NAND = NOT (A AND B).NAND = NOT (A AND B).

4Which expression is the NOR of A and B?A සහ B හි NOR ප්‍රකාශනය?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

NOR = NOT (A OR B).NOR = NOT (A OR B).

5A gate symbol has a curved back, a pointed front and a bubble. It is:වක්‍ර පිටුපස, උල් ඉදිරිපස සහ bubble සහිත සංකේතය:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

OR shape + bubble = NOR.OR හැඩය + bubble = NOR.

6A gate symbol has a flat back and a round front with no bubble. It is:පැතලි පිටුපස සහ වටකුරු ඉදිරිපස, bubble නැති සංකේතය:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

Flat back + D-shape = AND.පැතලි පිටුපස + D හැඩය = AND.

7How many inputs does a NOT gate have?NOT ද්වාරයකට ආදාන කීයද?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

NOT has exactly one input.NOT ට එක් ආදානයක් පමණි.

8The output of a 2-input NAND gate when A = 1 and B = 1 is:A = 1, B = 1 විට ආදාන 2 NAND ප්‍රතිදානය:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

AND = 1, so NAND = 0.AND = 1 නිසා NAND = 0.

9The output of a 2-input NOR gate when A = 0 and B = 1 is:A = 0, B = 1 විට ආදාන 2 NOR ප්‍රතිදානය:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

OR = 1, so NOR = 0.OR = 1 නිසා NOR = 0.

10A truth table has 8 rows. How many inputs are there?සත්‍යතා වගුවක පේළි 8ක් ඇත. ආදාන කීයද?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

2³ = 8.2³ = 8.

11In a 3-input OR truth table, how many rows give output 0?ආදාන 3 OR සත්‍යතා වගුවේ ප්‍රතිදානය 0 වන පේළි කීයද?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

Only 000 gives 0.000 පමණක් 0 දෙයි.

12Which gate gives the outputs 1, 1, 1, 0 for inputs 00, 01, 10, 11?00, 01, 10, 11 ආදාන සඳහා 1, 1, 1, 0 ප්‍රතිදාන දෙන ද්වාරය?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

That is NOT of AND (0,0,0,1).එය AND (0,0,0,1) හි NOT යි.

13Which gate gives the outputs 1, 0, 0, 0 for inputs 00, 01, 10, 11?00, 01, 10, 11 සඳහා 1, 0, 0, 0 දෙන ද්වාරය?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

1 only when all inputs are 0.සියලු ආදාන 0 විට පමණක් 1.

14What is X = A’.B when A = 0 and B = 1?A = 0, B = 1 විට X = A’.B?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

A’ = 1; 1.1 = 1.A’ = 1; 1.1 = 1.

15What is X = A.B + C when A = 1, B = 0, C = 0?A = 1, B = 0, C = 0 විට X = A.B + C?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

A.B = 0, C = 0 → 0.A.B = 0, C = 0 → 0.

16What is X = (A+B).C’ when A = 0, B = 1, C = 0?A = 0, B = 1, C = 0 විට X = (A+B).C’?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

(0+1) = 1, C’ = 1, 1.1 = 1.(0+1) = 1, C’ = 1, 1.1 = 1.

17In a circuit, an OR gate joins A and B, and its output goes into a NOT gate. The circuit works like:පරිපථයක A සහ B OR ද්වාරයකට, එහි ප්‍රතිදානය NOT ද්වාරයකට යයි. මෙය ක්‍රියා කරන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

NOT after OR = NOR.OR ට පසු NOT = NOR.

18Why are NAND and NOR called universal gates?NAND සහ NOR සර්වත්‍ර ද්වාර ලෙස හඳුන්වන්නේ ඇයි?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

Only-NAND (or only-NOR) circuits can make AND, OR and NOT.NAND පමණක් (හෝ NOR පමණක්) මගින් AND, OR, NOT සෑදිය හැක.

19“The machine starts only if the guard is closed AND the start button is pressed.” Which gate?“ආරක්ෂක ආවරණය වසා සහ start බොත්තම එබූ විට පමණක් යන්ත්‍රය ක්‍රියා කරයි.” කුමන ද්වාරය?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

Both conditions → AND.කොන්දේසි දෙකම → AND.

20A lamp must switch on when it is NOT bright. Light sensor L = 1 when bright. Which expression?දීප්තිමත් නොවන විට පහන දැල්විය යුතුය. දීප්තිමත් විට L = 1. ප්‍රකාශනය?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

Dark = NOT L.අඳුරු = NOT L.

21Siren = S.(D+W). Which input makes the siren sound?Siren = S.(D+W). Siren නාද කරවන ආදානය?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

1.(0+1) = 1.1.(0+1) = 1.

22A student gets a place if she has passed (P) and has either a recommendation (R) or a sports award (S). The expression is:සමත් (P) සහ නිර්දේශයක් (R) හෝ ක්‍රීඩා සම්මානයක් (S) ඇත්නම් ශිෂ්‍යාවට ස්ථානයක් ලැබේ. ප්‍රකාශනය:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

AND with the OR of R and S.R සහ S හි OR සමග AND.

23In a block diagram for a greenhouse pump, the rain sensor is shown as:හරිතාගාර පොම්පයක block diagram එකේ වැසි sensor එක පෙන්වන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

Sensors are inputs.Sensors ආදාන වේ.

24How many rows give X = 1 in the truth table of X = (A.B)’.C’?X = (A.B)’.C’ හි සත්‍යතා වගුවේ X = 1 පේළි කීයද?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

C = 0 (4 rows) but not A=B=1 → 3.C = 0 (පේළි 4) නමුත් A=B=1 නොවේ → 3.

25Which is TRUE about the XOR gate in the O/L syllabus?O/L විෂය නිර්දේශයේ XOR ද්වාරය ගැන සත්‍ය වන්නේ?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

XOR is beyond the O/L syllabus.XOR, O/L විෂය නිර්දේශයෙන් පිටතයි.

Paper II StructuredPaper II ව්‍යුහගත

Answer all parts. Marks for each part are shown in brackets. Try first, then open the model answer.සියලු කොටස්වලට පිළිතුරු දෙන්න. එක් එක් කොටසේ ලකුණු වරහන් තුළ ඇත. මුලින් උත්සාහ කර පසුව ආදර්ශ පිළිතුර විවෘත කරන්න.

1Gate symbols and actions.ද්වාර සංකේත සහ ක්‍රියාව. (9 marksලකුණු 9)

  1. (i) Draw the standard symbols of the AND, OR, NOT, NAND and NOR gates.AND, OR, NOT, NAND, NOR ද්වාරවල සම්මත සංකේත අඳින්න. (5 marksලකුණු 5)
  2. (ii) Write the Boolean expression of each gate using inputs A and B.A සහ B ආදාන යොදා එක් එක් ද්වාරයේ බූලීය ප්‍රකාශනය ලියන්න. (3 marksලකුණු 3)
  3. (iii) State which gate gives output 1 only when all its inputs are 0.සියලු ආදාන 0 වූ විට පමණක් 1 දෙන ද්වාරය කුමක්ද? (1 marksලකුණු 1)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න

(i) (5 marksලකුණු 5)
1 mark per correct symbol (bubble needed for NOT, NAND, NOR).නිවැරදි සෑම සංකේතයකටම ලකුණු 1 (NOT, NAND, NOR සඳහා bubble අවශ්‍යයි).

ANDORNOTNANDNOR
Model answerආදර්ශ පිළිතුර

(ii) (3 marksලකුණු 3)
AND A.B; OR A+B; NOT A’; NAND (A.B)’; NOR (A+B)’. (all 5 = 3 marks, 3–4 = 2, 1–2 = 1)AND A.B; OR A+B; NOT A’; NAND (A.B)’; NOR (A+B)’. (5ම = ලකුණු 3, 3–4 = 2, 1–2 = 1)

(iii) (1 marksලකුණු 1)
NOR gate (1)NOR ද්වාරය (1)

🎯 Examiner tip: draw symbols with a ruler-neat flat back for AND/NAND and a curved back for OR/NOR. A missing bubble loses the mark.පරීක්ෂක උපදෙස: AND/NAND සඳහා පැතලි පිටුපසක් සහ OR/NOR සඳහා වක්‍ර පිටුපසක් පිළිවෙළට අඳින්න. Bubble නැති වුවහොත් ලකුණ අහිමියි.

2Truth tables.සත්‍යතා වගු. (9 marksලකුණු 9)

  1. (i) Draw the truth table for a 2-input NAND gate and a 2-input NOR gate in one table.ආදාන 2 NAND සහ ආදාන 2 NOR සඳහා සත්‍යතා වගුව එක් වගුවක අඳින්න. (4 marksලකුණු 4)
  2. (ii) How many rows are needed for a truth table with 3 inputs? Explain.ආදාන 3ක සත්‍යතා වගුවකට පේළි කීයක් අවශ්‍යද? පැහැදිලි කරන්න. (2 marksලකුණු 2)
  3. (iii) Draw the truth table of a 3-input AND gate.ආදාන 3 AND ද්වාරයේ සත්‍යතා වගුව අඳින්න. (3 marksලකුණු 3)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න

(i) (4 marksලකුණු 4)
Inputs 00, 01, 10, 11 (1); NAND 1,1,1,0 (1.5); NOR 1,0,0,0 (1.5).ආදාන 00, 01, 10, 11 (1); NAND 1,1,1,0 (1.5); NOR 1,0,0,0 (1.5).

AABB(A.B)’(A.B)’(A+B)’(A+B)’
00001111
00111100
11001100
11110000

(ii) (2 marksලකුණු 2)
2³ = 8 rows (1), because each input can be 0 or 1 (1).2³ = පේළි 8 (1), සෑම ආදානයක්ම 0 හෝ 1 විය හැකි නිසා (1).

(iii) (3 marksලකුණු 3)
8 rows in binary order (1); output 1 only for 111 (2).binary පිළිවෙළට පේළි 8 (1); 111 සඳහා පමණක් ප්‍රතිදානය 1 (2).

AABBCCX = A.B.CX = A.B.C
00000000
00001100
00110000
00111100
11000000
11001100
11110000
11111111
🎯 Examiner tip: always list the inputs in binary counting order 000 → 111 so no row is missing.පරීක්ෂක උපදෙස: කිසිදු පේළියක් මඟ නොහැරීමට ආදාන 000 → 111 binary ගණන් කිරීමේ පිළිවෙළට ලියන්න.

3Circuit to expression and truth table. A circuit has a NAND gate with inputs A and B. Its output and input C go into an OR gate whose output is X.පරිපථයෙන් ප්‍රකාශනය සහ සත්‍යතා වගුව. පරිපථයක A සහ B ආදාන සහිත NAND ද්වාරයක් ඇත. එහි ප්‍රතිදානය සහ C ආදානය X ප්‍රතිදානය දෙන OR ද්වාරයකට යයි. (7 marksලකුණු 7)

  1. (i) Draw the circuit.පරිපථය අඳින්න. (2 marksලකුණු 2)
  2. (ii) Write the Boolean expression for X.X සඳහා බූලීය ප්‍රකාශනය ලියන්න. (1 marksලකුණු 1)
  3. (iii) Complete the truth table with a column for (A.B)’.(A.B)’ තීරුවක් සහිතව සත්‍යතා වගුව සම්පූර්ණ කරන්න. (4 marksලකුණු 4)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න

(i) (2 marksලකුණු 2)
NAND (A, B) → OR with C → X.NAND (A, B) → C සමග OR → X.

(A.B)’XABC
Model circuitආදර්ශ පරිපථය

(ii) (1 marksලකුණු 1)
X = (A.B)’ + CX = (A.B)’ + C

(iii) (4 marksලකුණු 4)
(A.B)’ column (1); X column correct (3). X = 0 only when A = 1, B = 1, C = 0.(A.B)’ තීරුව (1); X තීරුව (3). A = 1, B = 1, C = 0 විට පමණක් X = 0.

AABBCC(A.B)’(A.B)’X = (A.B)’+CX = (A.B)’+C
0000001111
0000111111
0011001111
0011111111
1100001111
1100111111
1111000000
1111110011
🎯 Examiner tip: write the expression at the output of every gate on the diagram – it shows working and prevents bracket mistakes.පරීක්ෂක උපදෙස: රූපයේ සෑම ද්වාරයක ප්‍රතිදානයේම ප්‍රකාශනය ලියන්න – එය ක්‍රියාවලිය පෙන්වන අතර වරහන් වැරදි වළක්වයි.

4Three-gate circuit. Study the circuit below.ද්වාර තුනේ පරිපථය. පහත පරිපථය අධ්‍යයනය කරන්න. (9 marksලකුණු 9)

  1. (i) Write the expression at the output of each gate and the final expression for X.සෑම ද්වාරයක ප්‍රතිදානයේම ප්‍රකාශනය සහ X සඳහා අවසාන ප්‍රකාශනය ලියන්න. (3 marksලකුණු 3)
  2. (ii) Find X when A = 0, B = 1, C = 0.A = 0, B = 1, C = 0 විට X සොයන්න. (2 marksලකුණු 2)
  3. (iii) Complete the full truth table.සම්පූර්ණ සත්‍යතා වගුව සාදන්න. (4 marksලකුණු 4)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න

(i) (3 marksලකුණු 3)
NOT: A’ (1); AND: A’.B (1); NOR: X = (A’.B + C)’ (1).NOT: A’ (1); AND: A’.B (1); NOR: X = (A’.B + C)’ (1).

A’A’.BXABC
Given circuit: NOT, AND, NORදී ඇති පරිපථය: NOT, AND, NOR

(ii) (2 marksලකුණු 2)
A’ = 1, A’.B = 1, 1 + 0 = 1, NOR → X = 0.A’ = 1, A’.B = 1, 1 + 0 = 1, NOR → X = 0.

(iii) (4 marksලකුණු 4)
X = 1 in 3 rows (see table). Middle columns 1 mark, X column 3 marks.පේළි 3 ක X = 1 (වගුව බලන්න). මැද තීරු ලකුණු 1, X තීරුව ලකුණු 3.

AABBCCA’A’A’.BA’.BX = (A’.B+C)’X = (A’.B+C)’
000000110011
000011110000
001100111100
001111111100
110000000011
110011000000
111100000011
111111000000
🎯 Examiner tip: a bubble at the end of an OR shape means NOR – apply NOT to the whole OR result, not to each input.පරීක්ෂක උපදෙස: OR හැඩයේ කෙළවරේ bubble එක NOR යි – NOT යොදන්නේ සම්පූර්ණ OR ප්‍රතිඵලයටයි, එක් එක් ආදානයට නොවේ.

5Alarm system – car seat-belt buzzer. A buzzer sounds when the engine is ON (E = 1) and either the seat belt is NOT fastened (B = 1 when fastened) or a door is open (D = 1).Alarm පද්ධතිය – car seat-belt buzzer. Engine ON (E = 1) වී seat belt එක පැළඳ නැති (පැළඳ ඇති විට B = 1) හෝ දොරක් විවෘත (D = 1) විට buzzer නාද වේ. (8 marksලකුණු 8)

  1. (i) Draw a block diagram for this system.මෙම පද්ධතිය සඳහා block diagram එකක් අඳින්න. (2 marksලකුණු 2)
  2. (ii) Write the Boolean expression.බූලීය ප්‍රකාශනය ලියන්න. (2 marksලකුණු 2)
  3. (iii) Convert the block diagram into a logic diagram.Block diagram එක logic diagram එකක් බවට හරවන්න. (3 marksලකුණු 3)
  4. (iv) Will the buzzer sound when E = 1, B = 1, D = 0? Explain.E = 1, B = 1, D = 0 විට buzzer නාද වේද? පැහැදිලි කරන්න. (1 marksලකුණු 1)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න

(i) (2 marksලකුණු 2)
Inputs E, B, D → control logic → buzzer.ආදාන E, B, D → පාලන තර්කය → buzzer.

Engine sensor (E)Seat belt sensor (B)Door sensor (D)Control logicBuzzer
Block diagramBlock diagram

(ii) (2 marksලකුණු 2)
Buzzer = E.(B’ + D) (B’ 1 mark, rest 1 mark)Buzzer = E.(B’ + D) (B’ ලකුණු 1, ඉතිරිය 1)

(iii) (3 marksලකුණු 3)
NOT on B (1), OR with D (1), AND with E (1).B මත NOT (1), D සමග OR (1), E සමග AND (1).

B’B’+DBuzzerEBD
Logic diagramLogic diagram

(iv) (1 marksලකුණු 1)
No: B’ = 0, D = 0 → OR = 0 → Buzzer = 0.නැත: B’ = 0, D = 0 → OR = 0 → Buzzer = 0.

🎯 Examiner tip: read the sensor meaning carefully – if the sensor gives 1 for the SAFE state, you need a NOT gate.පරීක්ෂක උපදෙස: sensor අර්ථය හොඳින් කියවන්න – sensor එක ආරක්ෂිත අවස්ථාවට 1 දෙයි නම් NOT ද්වාරයක් අවශ්‍යයි.

6Selection criteria. A sports club selects a player who has good grades (G) and attends practice (A), or who has won a national medal (F).තේරීම් නිර්ණායක. හොඳ ශ්‍රේණි (G) ඇති සහ පුහුණුවීම්වලට සහභාගී වන (A), හෝ ජාතික පදක්කමක් දිනූ (F) ක්‍රීඩකයෙකු ක්‍රීඩා සමාජය තෝරා ගනී. (7 marksලකුණු 7)

  1. (i) Write the expression for selection X.තේරීම X සඳහා ප්‍රකාශනය ලියන්න. (1 marksලකුණු 1)
  2. (ii) Draw the logic circuit.තාර්කික පරිපථය අඳින්න. (2 marksලකුණු 2)
  3. (iii) Complete the truth table and state how many combinations are selected.සත්‍යතා වගුව සම්පූර්ණ කර තෝරාගන්නා සංයෝජන ගණන සඳහන් කරන්න. (4 marksලකුණු 4)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න

(i) (1 marksලකුණු 1)
X = G.A + FX = G.A + F

(ii) (2 marksලකුණු 2)
AND for G and A, then OR with F.G සහ A සඳහා AND, පසුව F සමග OR.

G.AXGAF
Model circuitආදර්ශ පරිපථය

(iii) (4 marksලකුණු 4)
Table (3); 5 combinations selected (1).වගුව (3); සංයෝජන 5 ක් තෝරා ගැනේ (1).

GGAAFFG.AG.AX = G.A+FX = G.A+F
0000000000
0000110011
0011000000
0011110011
1100000000
1100110011
1111001111
1111111111
🎯 Examiner tip: underline “and” and “or” in the question first – each becomes one gate.පරීක්ෂක උපදෙස: පළමුව ප්‍රශ්නයේ “සහ” සහ “හෝ” යටින් ඉරි අඳින්න – එක් එක් එක ද්වාරයක් වේ.

7IoT smart agriculture. A greenhouse fan turns ON when the motor power switch is ON (M) and either the temperature is high (T) or the humidity is high (H).IoT smart agriculture. Motor බල ස්විචය ON (M) වී උෂ්ණත්වය ඉහළ (T) හෝ ආර්ද්‍රතාව ඉහළ (H) විට හරිතාගාර fan එක ON වේ. (7 marksලකුණු 7)

  1. (i) Write the expression for the fan.Fan සඳහා ප්‍රකාශනය ලියන්න. (1 marksලකුණු 1)
  2. (ii) Draw the logic diagram.Logic diagram එක අඳින්න. (2 marksලකුණු 2)
  3. (iii) Complete the truth table.සත්‍යතා වගුව සම්පූර්ණ කරන්න. (3 marksලකුණු 3)
  4. (iv) Give one advantage of using sensors and logic gates in farming.ගොවිතැනේ sensors සහ තාර්කික ද්වාර භාවිතයේ එක් වාසියක් දෙන්න. (1 marksලකුණු 1)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න

(i) (1 marksලකුණු 1)
Fan = (T+H).MFan = (T+H).M

(ii) (2 marksලකුණු 2)
OR for T and H, then AND with M.T සහ H සඳහා OR, පසුව M සමග AND.

T+HFanTHM
Model logic diagramආදර්ශ logic diagram

(iii) (3 marksලකුණු 3)
Fan = 1 in 3 rows (M = 1 with T or H = 1).පේළි 3 ක Fan = 1 (M = 1 සමග T හෝ H = 1).

TTHHMMT+HT+HFanFan
0000000000
0000110000
0011001100
0011111111
1100001100
1100111111
1111001100
1111111111

(iv) (1 marksලකුණු 1)
Works automatically day and night / saves water and electricity / protects crops (any one).දිවා රෑ ස්වයංක්‍රීයව ක්‍රියා කරයි / ජලය හා විදුලිය ඉතිරි කරයි / බෝග ආරක්ෂා කරයි (ඕනෑම එකක්).

🎯 Examiner tip: brackets matter – (T+H).M is not the same as T+H.M. Draw the OR first because it is inside the brackets.පරීක්ෂක උපදෙස: වරහන් වැදගත් – (T+H).M සහ T+H.M එකම නොවේ. වරහන් තුළ ඇති නිසා OR පළමුව අඳින්න.

Exam Tipsවිභාග උපදෙස්

  • Learn the five symbols: AND (D-shape), OR (curved shield), NOT (triangle + bubble), NAND and NOR (add a bubble).සංකේත පහ ඉගෙන ගන්න: AND (D හැඩය), OR (වක්‍ර පලිහ), NOT (ත්‍රිකෝණය + bubble), NAND සහ NOR (bubble එකක් එක් කරන්න).
  • Use O/L notation: A.B for AND, A+B for OR, A’ or Ā for NOT.O/L අංකනය භාවිතා කරන්න: AND සඳහා A.B, OR සඳහා A+B, NOT සඳහා A’ හෝ Ā.
  • AND → 1 only if all inputs are 1. OR → 0 only if all inputs are 0.AND → සියලු ආදාන 1 නම් පමණක් 1. OR → සියලු ආදාන 0 නම් පමණක් 0.
  • NAND and NOR are just AND and OR with every output reversed.NAND සහ NOR යනු සියලු ප්‍රතිදාන ප්‍රතිලෝම කළ AND සහ OR පමණි.
  • Rows = 2ⁿ: 2 inputs → 4 rows, 3 inputs → 8 rows.පේළි = 2ⁿ: ආදාන 2 → පේළි 4, ආදාන 3 → පේළි 8.
  • Write inputs in binary order (000, 001 … 111) so no row is missing.කිසිදු පේළියක් මඟ නොහැරීමට ආදාන binary පිළිවෙළට (000, 001 … 111) ලියන්න.
  • Add a column for every middle output (e.g. A.B, C’) before the final column.අවසාන තීරුවට පෙර සෑම මැද ප්‍රතිදානයකටම (උදා: A.B, C’) තීරුවක් එක් කරන්න.
  • In circuits, work from left to right and label each gate output on the diagram.පරිපථවල වමේ සිට දකුණට ගොස් රූපයේ සෑම ද්වාර ප්‍රතිදානයක්ම නම් කරන්න.
  • Watch brackets: (A.B)’ is NAND, but A’.B’ is different.වරහන් ගැන සැලකිලිමත් වන්න: (A.B)’ NAND යි, නමුත් A’.B’ වෙනස්.
  • For word problems, first list the inputs, the output and what 1 and 0 mean.වචන ගැටලු සඳහා පළමුව ආදාන, ප්‍රතිදානය සහ 1, 0 යන්නෙහි අර්ථය ලියන්න.
  • “and/both” → AND, “or/either” → OR, “not/dark/unless” → NOT.“සහ/දෙකම” → AND, “හෝ” → OR, “නැත/අඳුරු” → NOT.
  • Check your answer by testing one easy row (e.g. all 0s or all 1s) in your head.පහසු පේළියක් (උදා: සියල්ල 0 හෝ සියල්ල 1) හිතෙන් පරීක්ෂා කර පිළිතුර තහවුරු කරන්න.
NEW 20262026 නව 2026 focus in this paper: logic in everyday technology – car alarms, smart home lights, electronic door locks, IoT greenhouse sensors and selection criteria – using Sri Lankan O/L notation (A.B, A+B, A’).මෙම ප්‍රශ්න පත්‍රයේ 2026 අවධානය: එදිනෙදා තාක්ෂණයේ තර්කනය – car alarm, smart home පහන්, ඉලෙක්ට්‍රොනික දොර අගුළු, IoT හරිතාගාර sensors සහ තේරීම් නිර්ණායක – ශ්‍රී ලංකා O/L අංකනයෙන් (A.B, A+B, A’).

Answers & Downloadsපිළිතුරු සහ බාගත කිරීම්

Paper I – answers with explanationsPaper I – පිළිතුරු සහ පැහැදිලි කිරීම්

#AnswerපිළිතුරWhyහේතුව
1BTrue = 1, false = 0.සත්‍ය = 1, අසත්‍ය = 0.
2C+ means OR.+ යනු OR.
3DNAND = NOT (A AND B).NAND = NOT (A AND B).
4BNOR = NOT (A OR B).NOR = NOT (A OR B).
5AOR shape + bubble = NOR.OR හැඩය + bubble = NOR.
6CFlat back + D-shape = AND.පැතලි පිටුපස + D හැඩය = AND.
7ANOT has exactly one input.NOT ට එක් ආදානයක් පමණි.
8DAND = 1, so NAND = 0.AND = 1 නිසා NAND = 0.
9BOR = 1, so NOR = 0.OR = 1 නිසා NOR = 0.
10C2³ = 8.2³ = 8.
11DOnly 000 gives 0.000 පමණක් 0 දෙයි.
12AThat is NOT of AND (0,0,0,1).එය AND (0,0,0,1) හි NOT යි.
13C1 only when all inputs are 0.සියලු ආදාන 0 විට පමණක් 1.
14BA’ = 1; 1.1 = 1.A’ = 1; 1.1 = 1.
15CA.B = 0, C = 0 → 0.A.B = 0, C = 0 → 0.
16D(0+1) = 1, C’ = 1, 1.1 = 1.(0+1) = 1, C’ = 1, 1.1 = 1.
17DNOT after OR = NOR.OR ට පසු NOT = NOR.
18BOnly-NAND (or only-NOR) circuits can make AND, OR and NOT.NAND පමණක් (හෝ NOR පමණක්) මගින් AND, OR, NOT සෑදිය හැක.
19ABoth conditions → AND.කොන්දේසි දෙකම → AND.
20BDark = NOT L.අඳුරු = NOT L.
21A1.(0+1) = 1.1.(0+1) = 1.
22AAND with the OR of R and S.R සහ S හි OR සමග AND.
23CSensors are inputs.Sensors ආදාන වේ.
24DC = 0 (4 rows) but not A=B=1 → 3.C = 0 (පේළි 4) නමුත් A=B=1 නොවේ → 3.
25AXOR is beyond the O/L syllabus.XOR, O/L විෂය නිර්දේශයෙන් පිටතයි.

Paper II model answers are under each question in the “Paper II Structured” tab (they open automatically when you print).Paper II ආදර්ශ පිළිතුරු “Paper II ව්‍යුහගත” tab එකේ එක් එක් ප්‍රශ්නය යටතේ ඇත (මුද්‍රණය කරන විට ස්වයංක්‍රීයව විවෘත වේ).

Downloadsබාගත කිරීම්

📄 Open English note (PDF)English සටහන විවෘත කරන්න (PDF)📄 Open Sinhala note (PDF)සිංහල සටහන විවෘත කරන්න (PDF)

Full Lesson 4 PDFසම්පූර්ණ පාඩම 4 PDF: English · සිංහල

← Back to Lesson 4පාඩම 4 වෙත ආපසු ‹ 4.2 Solving Real-World Problems with Logic Gatesතාර්කික ද්වාර භාවිතයෙන් සැබෑ ලෝක ගැටලු විසඳීම

© 2026 schoolict.net (Ruwan Mangala Suraweera). All rights reserved.සියලු හිමිකම් ඇවිරිණි.
Text Book Lesson Note Download L.Question Q.Browser ALL MCq Lesson MCq Syllabus Sinhala LMS Simulator 1 Simulator 2 Simulator 3