🎓 විභාගය ඉලක්ක කරගත් වැදගත් සටහන
මෙම වාර්තාව සකස් කර ඇත්තේ ශ්රී ලංකා උසස් පෙළ (GCE A/L) තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ (ICT) විෂය නිර්දේශයේ 12 ශ්රේණියේ පළමු ඒකකය වන **'තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ මූලික සංකල්ප'** ආවරණය වන පරිදි, විභාගය ඉලක්ක කරගත් ගැඹුරු සහ විධිමත් සටහනක් ලෙසය.
මෙම ඒකකය සඳහා විෂය නිර්දේශයේ දළ ලකුණු බර **5%** ක් පමණ වුවද, සමස්ත විෂය පථයේම **මූලික පදනම** සපයන්නේ මෙම සංකල්ප මගිනි. එබැවින්, **රචනා ප්රශ්නවල මූලික කොටස්** සහ **ව්යුහගත රචනා ප්රශ්න** සඳහා මෙහි විස්තර කර ඇති න්යායාත්මක කරුණු අතිශයින් වැදගත් වේ.
✅ දළ ලකුණු බර:
MCQ: 4 - 6 පමණ.
Paper II: 5 - 10 ලකුණු (මූලික සංකල්ප ඇගයීම සඳහා).
1.1. දත්ත සහ තොරතුරු (Data and Information)
දත්ත (Data) පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහය
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ පදනම වන්නේ දත්තයි. **දත්ත** යනු කිසිදු **සැකසීමකට (Processing) ලක් නොකළ**, මූලික අර්ථයක් හෝ නිශ්චිත අරමුණක් නොමැති මූලික කරුණු (Facts), වචන (Words), සංකේත (Symbols) හෝ අංක (Numbers) සමූහයකි. දත්තවල මූලික ස්වභාවය වන්නේ තොරතුරු නිපදවීම සඳහා යොදා ගන්නා '**අමුද්රව්යය**' (Raw Material) ලෙස ක්රියා කිරීමයි. දත්ත තනිව භාවිත කළ විට ඒවායින් නිශ්චිත තීරණ ගැනීම සඳහා ප්රයෝජනවත් නිගමන ලබා ගත නොහැක。
දත්ත සඳහා උදාහරණ:
- මිණුම් හෝ රූප.
- වචන, ශබ්ද.
- ලකුණු, උස, බර, වයස (ප්රමාණාත්මක දත්ත).
තොරතුරු (Information) පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහය
**තොරතුරු** යනු දත්ත, යම්කිසි ක්රියාවලියකට (Process) අනුව **සැකසීමට ලක් කිරීමෙන්** පසු ලබා ගන්නා, **අර්ථවත්** (Meaningful), **සංවිධානාත්මක** (Organized) සහ නිශ්චිත අරමුණක් සඳහා තීරණ ගැනීමට භාවිතා කළ හැකි '**නිපැයුම**' (Output) වේ. තොරතුරු සෑම විටම සැකසූ, සන්දර්භගත (Contextualized) සහ තීරණ ගැනීම සඳහා සෘජුවම ප්රයෝජනවත් වන ස්වභාවයක් ගනී。
තොරතුරු වල ගුණාත්මක ලක්ෂණ (Characteristics of Quality Information)
- **නිරවද්යතාවය (Accuracy):** නිවැරදි තීරණ ලබා ගැනීම සඳහා නිරවද්යතාවයෙන් යුතු තොරතුරු තිබිය යුතුය.
- **කාලෝචිත බව (Timeliness):** සියලුම තොරතුරු යාවත්කාලීන විය යුතුය.
- **සම්පූර්ණත්වය (Completeness):** නිසි පරිදි තීරණ ගැනීම සඳහා පරිපූර්ණ තොරතුරු භාවිතය අත්යවශ්ය වේ.
- **අදාළත්වය (Relevance):** තොරතුරක් අදාල කාර්යය සඳහා ගැලපිය යුතුය.
- **තේරුම් ගැනීමේ හැකියාව (Understandability):** තොරතුරු පහසුවෙන් තේරුම් ගත හැකි විය යුතුය.
Table 1: දත්ත සහ තොරතුරු අතර සංසන්දනය
| ලක්ෂණය (Feature) | දත්ත (Data) | තොරතුරු (Information) |
|---|---|---|
| අර්ථ දැක්වීම (Definition) | සැකසීමට ලක් නොකළ, අර්ථයක් නොමැති මූලික කරුණු සමූහයකි. | සැකසීමට ලක් කළ, අර්ථවත්, තීරණ ගැනීම සඳහා භාවිත කළ හැකි දත්ත සමූහයකි. |
| ස්වභාවය (Nature) | අමුද්රව්ය (Raw Material) | නිපැයුම (Output) |
| ප්රයෝජනවත් බව (Usefulness) | තීරණ ගැනීම සඳහා කෙලින්ම භාවිත කළ නොහැක. | තීරණ ගැනීමට උපකාරී වේ. |
1.2. දත්ත සැකසුම් ජීවන චක්රය සහ අතින් දත්ත හැසිරවීමේ අවාසි
දත්ත ජීවන චක්රය (Life Cycle of Data)
දත්ත නිර්මාණය හෝ ජනනය කර ගැනීම, එම දත්ත කළමනාකරණය කරමින් තොරතුරු සකසා ගැනීම සහ තවදුරටත් අවශ්ය නොවන අභාවිත දත්ත පද්ධතියෙන් ඉවත් කිරීම **දත්ත ජීවන චක්රය** යනුවෙන් හැඳින්වේ。
දත්ත ජීවන චක්රයේ ප්රධාන අදියරයන්:
- **දත්ත නිර්මාණය (Data Creation):** අවශ්ය දත්ත පද්ධතිය වෙත ලබා දීම.
- **දත්ත කළමනාකරණය (Data Management):** දත්ත ආරක්ෂා සහිතව තබා ගැනීම.
- **අභාවිත දත්ත ඉවත් කිරීම (Removal of obsolete data):** කල් ඉකුත් වූ දත්ත ඉවත් කිරීම.
**දත්ත සැකසුම් ජීවන චක්රය (DPLC)** හි ප්රධාන පියවරයන් වන්නේ: දත්ත එක්රැස් කිරීම, වලංගුකරණය, සැකසුම, ප්රතිදානය, සහ ආචයනය යි.
අතින් දත්ත හැසිරවීමේ ප්රධාන අවාසි (Major Drawbacks of Manual Data Handling):
- **ඉහළ මානව දෝෂ අවදානම:** දෝෂ, මිනිස් වැරදි සහ සැකසීමේ ප්රමාදය.
- **අකාර්යක්ෂමතාව:** දත්ත සැකසීමට වැඩි කාලයක් ගත වීම.
- **අසංගතතාවය:** දත්ත අනුපිටපත් වීම සහ ප්රමිතිකරණය නොමැතිකම නිසා අසංගතතාවය ඇති වීම.
1.3. පරිගණක මෘදුකාංග වර්ගීකරණය: විවෘත මූලාශ්ර එදිරිව හිමිකාරිත්ව මෘදුකාංග
පද්ධති මෘදුකාංග සහ යෙදුම් මෘදුකාංග
- **පද්ධති මෘදුකාංග (System Software):** පරිගණක දෘඪාංග හා පරිශීලකයා අතර සම්බන්ධතාවය ගොඩනැංවීම (උදා: මෙහෙයුම් පද්ධති).
- **යෙදුම් මෘදුකාංග (Application Software):** නිශ්චිත කාර්යයන් ඉටු කිරීම සඳහා (උදා: MS Word).
විවෘත මූලාශ්ර මෘදුකාංග (OSS) සහ හිමිකාරිත්ව මෘදුකාංග (Proprietary)
OSS හි **ප්රභව කේතය** විවෘත වන අතර, පරිශීලකයාට එය වෙනස් කිරීමට අවසර ඇත. හිමිකාරිත්ව මෘදුකාංග වලදී කේතය රහසිගත වන අතර, භාවිතය සඳහා බලපත්රයක් මිල දී ගත යුතුය。
1.4. තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ භාවිතය සහ බලපෑම
ICT යෙදුම්වල ක්ෂේත්ර:
- **අධ්යාපනය:** E-Learning, දුරස්ථ ඉගනුම.
- **සෞඛ්යය:** Telemedicine, රෝග නිශ්චය කිරීමේ පද්ධති.
- **ව්යාපාර:** E-commerce, ඔන්ලයින් බැංකු කටයුතු.
ICT හි සමාජීය සහ පාරිසරික ගැටලු:
- **ඩිජිටල් බෙදීම (Digital Divide):** තාක්ෂණයට ප්රවේශය සහ භාවිතය මත සමාජ අසමානතාවය.
- **ඊ-අපද්රව්ය (E-waste):** ඉවතලන ඉලෙක්ට්රොනික නිෂ්පාදන මගින් පරිසර දූෂණය වීම.
- **හරිත පරිගණකකරණය (Green Computing):** පරිසර හිතකාමී ලෙස ICT සම්පත් භාවිත කිරීමේ අරමුණ.
දත්ත ජීවන චක්රය (Data Life Cycle)
දත්ත ජීවන චක්රයේ ප්රධාන පියවර 7:
- **දත්ත ජනනය කිරීම (Data Generation):** පද්ධතියක් තුළ අලුතින් දත්ත නිර්මාණය වීම හෝ බාහිරින් දත්ත ඇතුළත් වීම.
- **දත්ත එක්රැස් කිරීම (Data Collection):** ජනනය වූ දත්ත විවිධ මූලාශ්ර හරහා ක්රමවත් ලෙස ග්රහණය කර ගැනීම.
- **දත්ත ගබඩා කිරීම (Data Storage):** පසුව ප්රයෝජනයට ගැනීම සඳහා දත්ත දෘඪ තැටි හෝ වලාකුළු (Cloud) මත සුරක්ෂිතව තැන්පත් කිරීම.
- **දත්ත සැකසීම (Data Processing):** අමු දත්ත තොරතුරු බවට පත් කිරීම සඳහා විශ්ලේෂණය හෝ ගණනය කිරීම.
- **දත්ත හුවමාරු කිරීම (Data Transmission):** සකස් කළ දත්ත එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට සන්නිවේදනය කිරීම.
- **දත්ත භාවිතය (Data Usage):** ආයතනික තීරණ ගැනීම හෝ ව්යාපාරික කටයුතු සඳහා දත්ත ප්රයෝජනයට ගැනීම.
- **දත්ත විනාශ කිරීම (Data Destruction):** තවදුරටත් අවශ්ය නොවන දත්ත පද්ධතියෙන් ආරක්ෂිතව සහ ස්ථිරව ඉවත් කිරීම.
මෙමගින් ලැබෙන වාසි:
- **දත්ත ආරක්ෂාව:** දත්ත අවභාවිතය වැළැක්වීම.
- **කාර්යක්ෂමතාව:** දත්ත නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම හරහා වේගවත් තීරණ ගැනීම.
- **නෛතික අනුකූලතාව:** දත්ත රඳවා තබා ගැනීමේ නීති රීතිවලට අනුගත වීම.
📥 සටහන් PDF බාගත කරන්න
සියලුම සටහන් පහසුවෙන් මුද්රණය කර ගැනීම සඳහා PDF ගොනුවක් ලෙස බාගත කර ගත හැකිය。
⬇️ PDF ගොනුව බාගත කරන්න (Download)