ව්‍යාපාර ලෝකය සහ ICT

I. ඩිජිටල් ආර්ථිකය (Digital Economy)

• **අර්ථ දැක්වීම:** ඩිජිටල් තාක්ෂණයන් මත පදනම් වූ ආර්ථිකයක් වන අතර, භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය, විකිණීම සහ පරිභෝජනය සඳහා ඩිජිටල් ජාල සහ ICT භාවිතය මූලික වේ.
• **නව ව්‍යාපාර ක්‍රම:** මාර්ගගත වෙන්දේසි (Online Auctions), සමූහ මිලදී ගැනීම (Group Purchasing) සහ e-Marketplace වැනි ක්‍රම හඳුන්වා දී ඇත.

II. e-Commerce සහ e-Business

e-Business ගනුදෙනු වර්ග (Types of e-Business Transactions)

• **B2C (Business to Consumer):** ව්‍යාපාරිකයාගෙන් පාරිභෝගිකයාට (උදා: Amazon).
• **B2B (Business to Business):** ව්‍යාපාරිකයාගෙන් තවත් ව්‍යාපාරිකයෙකුට (උදා: අමුද්‍රව්‍ය සැපයීම).
• **C2C (Consumer to Consumer):** පාරිභෝගිකයාගෙන් තවත් පාරිභෝගිකයෙකුට (උදා: eBay, ikman.lk).
• **G2C (Government to Citizen):** රජයෙන් පුරවැසියාට (උදා: e-සේවා, මාර්ගගත බදු ගෙවීම).

III. ව්‍යාපාරික කාර්යයන් සඳහා ICT හි කාර්යභාරය

• **ගිණුම්කරණය සහ මූල්‍ය:** මාර්ගගත බැංකුකරණය, ඉලෙක්ට්‍රොනික ගෙවීම් (PayPal), මූල්‍ය දත්ත විශ්ලේෂණය.
• **මානව සම්පත් (HR):** මාර්ගගත බඳවා ගැනීම්, වැටුප් සැකසුම් පද්ධති (Payroll Systems), සේවක පුහුණුව (e-Learning).
• **නිෂ්පාදනය:** CAD/CAM (පරිගණක ආධාරක නිර්මාණ/නිෂ්පාදන), තොග කළමනාකරණය (Inventory Management).
• **අලෙවිකරණය සහ විකුණුම් (Marketing & Sales):** e-Marketing, ගනුදෙනුකරුවන්ගේ හැසිරීම් විශ්ලේෂණය (Al Tools), වෙබ් ප්‍රචාරණ (Web Advertising).
• **ප්‍රධාන ගෙවීම් යාන්ත්‍රණ:** ගෙවීම් ද්වාර (Payment Gateways), ආරක්ෂිත ණයපත් ගෙවීම්, OTP (One-Time Password) තහවුරු කිරීම.