ICT and National Development | Grade 10 ICT Notes 1.1

© 2026 schoolict.net (Ruwan Mangala Suraweera)

1.1 ICT and National DevelopmentICT සහ ජාතික සංවර්ධනය

G.C.E. O/L Grade 10 ICT · Lesson 1G.C.E. O/L ICT · 10 ශ්‍රේණිය · පාඩම 1

Prints all tabs in the language you are reading. Use “Save as PDF” in the print window to keep a copy.ඔබ කියවන භාෂාවෙන් සියලු tabs මුද්‍රණය වේ. පිටපතක් තියාගන්න print window එකේ “Save as PDF” තෝරන්න.
🎬Video coming soon in this language. Switch language to watch the other video.මේ භාෂාවෙන් වීඩියෝව ඉක්මනින් එනවා. අනෙක් වීඩියෝව බලන්න භාෂාව මාරු කරන්න.

In this videoමේ වීඩියෝවේ

  • ICT = computers + communication used to handle information.ICT = තොරතුරු හසුරුවන්න පරිගණක + සන්නිවේදනය.
  • ICT helps Sri Lanka in schools, hospitals, banks, farms and government offices.ඉස්කෝල, රෝහල්, බැංකු, ගොවිපළ, රජයේ කාර්යාල වල ICT ලංකාවට උදව් වෙනවා.
  • New tech: AI, IoT, cloud computing, 4G/5G, Wi-Fi 6 and fibre.අලුත් තාක්ෂණ: AI, IoT, Cloud computing, 4G/5G, Wi-Fi 6, fibre.
  • ICT has good sides and problems, like the digital divide.ICT වල හොඳ පැති වගේම digital divide වගේ ප්‍රශ්නත් තියෙනවා.
  • Stay safe: watch out for phishing and ransomware; use strong passwords.ආරක්ෂිතව ඉන්න: phishing, ransomware ගැන සැලකිලිමත් වෙන්න; ශක්තිමත් passwords දාන්න.
ICTe-GovernmentAIIoTCloud5GPhishing

Notesසටහන්

ICT is all around us – in our phones, schools, banks, hospitals and farms. In this note you will learn what ICT is, and how it helps Sri Lanka grow. We also look at new technologies like AI, IoT, cloud and 5G.ICT අද අපි වටේම තියෙනවා – ෆෝන් එකේ, ඉස්කෝලේ, බැංකුවේ, ඉස්පිරිතාලේ, කුඹුරේ පවා. මේ සටහනෙන් ICT කියන්නේ මොකක්ද, ඒක ශ්‍රී ලංකාවේ දියුණුවට උදව් වෙන්නේ කොහොමද කියලා අපි ඉගෙන ගන්නවා. AI, IoT, Cloud, 5G වගේ අලුත් තාක්ෂණත් බලමු.

1. What is ICT?1. ICT කියන්නේ මොකක්ද?

ICT means Information and Communication Technology. It is the use of computers, phones, networks and the Internet to collect, store, process, send and receive information.ICT කියන්නේ Information and Communication Technology (තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය). පරිගණක, ෆෝන්, ජාල (networks) සහ Internet පාවිච්චි කරලා තොරතුරු එකතු කරන්න, ගබඩා කරන්න, සකසන්න (process), යවන්න සහ ලබාගන්න පුළුවන් තාක්ෂණයට තමයි ICT කියන්නේ.

💡 Think of it like this: IT (Information Technology) is the computer side – storing and processing. C (Communication) is the sending side – phones, Internet, Wi-Fi. Put them together and you get ICT.මෙහෙම හිතන්න: IT කියන්නේ පරිගණක පැත්ත – දත්ත ගබඩා කරලා සකසන එක. C (Communication) කියන්නේ යවන පැත්ත – ෆෝන්, Internet, Wi-Fi. මේ දෙක එකතු වුණාම ICT.
1
Computerපරිගණකය
Stores and processes data very fast.දත්ත ගොඩක් වේගයෙන් ගබඩා කරලා සකසනවා.
2
Communicationසන්නිවේදනය
Phone networks, Internet, Wi-Fi and fibre carry information.ෆෝන් ජාල, Internet, Wi-Fi, fibre හරහා තොරතුරු යනවා.
3
Software and appsමෘදුකාංග සහ Apps
Programs tell the device what to do.උපාංගයට කරන්න ඕනේ දේ කියන්නේ programs වලින්.
4
Peopleමිනිසුන්
People use ICT to learn, work and get services.ඉගෙන ගන්න, වැඩ කරන්න, සේවා ගන්න මිනිස්සු ICT පාවිච්චි කරනවා.

2. ICT and national development2. ICT සහ ජාතික සංවර්ධනය

A country develops when people get better education, health, jobs and services. ICT makes these faster, cheaper and easier to reach, even from a village.රටක් දියුණු වෙන්නේ මිනිසුන්ට හොඳ අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය, රැකියා සහ සේවා ලැබුණාම. ICT නිසා මේ දේවල් ඉක්මනින්, අඩු වියදමින්, ගමේ ඉඳන් වුණත් ලේසියෙන් ලබාගන්න පුළුවන්.

Fieldක්ෂේත්‍රයHow ICT helpsICT උදව් වෙන හැටිEveryday Sri Lankan exampleලංකාවේ එදිනෙදා උදාහරණ
e-Governmente-Government (ඊ-රජය)Government services online, less queues and paperwork.රජයේ සේවා online. පෝලිම් සහ කඩදාසි වැඩ අඩුයි.Checking O/L results online, renewing a vehicle revenue licence online, 1919 Government Information Centre.O/L ප්‍රතිඵල online බැලීම, වාහන ආදායම් බලපත්‍රය online අලුත් කිරීම, 1919 රජයේ තොරතුරු මධ්‍යස්ථානය.
Agricultureකෘෂිකර්මයWeather news, crop advice, market prices, smart watering.කාලගුණ තොරතුරු, බෝග උපදෙස්, වෙළඳපොළ මිල, ස්මාර්ට් ජල සැපයුම.A farmer gets crop advice and prices by SMS or an app; a soil sensor switches on water only when needed.ගොවියෙකුට SMS හෝ app එකකින් බෝග උපදෙස් සහ මිල ලැබෙනවා; පස තෙතමනය sensor එකක් අවශ්‍ය වෙලාවට විතරක් වතුර දානවා.
Educationඅධ්‍යාපනයLearning anytime, anywhere.ඕනෑම වෙලාවක, ඕනෑම තැනක ඉගෙනීම.e-Thaksalawa lessons, online classes on Zoom or Google Meet, Google Classroom homework.e-තක්සලාව පාඩම්, Zoom / Google Meet online පන්ති, Google Classroom ගෙදර වැඩ.
Healthසෞඛ්‍යයFaster care and better records.ඉක්මන් ප්‍රතිකාර, හොඳ වාර්තා.Booking a doctor through e-channelling, 1990 Suwa Seriya ambulance, hospital patient records on computer, telemedicine video calls.e-channelling වලින් දොස්තර කෙනෙක් වෙන් කිරීම, 1990 සුව සැරිය ගිලන් රථ, රෝහලේ රෝගී වාර්තා පරිගණකයේ, telemedicine video ඇමතුම්.
Industry and businessකර්මාන්ත සහ ව්‍යාපාරMachines and computers work faster with fewer mistakes.යන්ත්‍ර සහ පරිගණක නිසා වේගයෙන්, වැරදි අඩුවෙන් වැඩ.Robots in garment factories, CAD to design products, online shops, QR code payments, online banking.ඇඟලුම් කම්හල්වල robots, නිෂ්පාදන design කරන්න CAD, online කඩ, QR code ගෙවීම්, online banking.
Entertainment and mediaවිනෝදාස්වාදය සහ මාධ්‍යMusic, films, games and news on demand.සංගීත, චිත්‍රපට, games, පුවත් කැමති වෙලාවට.Watching YouTube, listening to music online, e-newspapers, online games.YouTube බැලීම, online සංගීතය, e-පුවත්පත්, online games.

3. New technologies helping development (2026 syllabus)3. සංවර්ධනයට උදව් වෙන අලුත් තාක්ෂණ (2026 විෂය නිර්දේශය)

NEW 20262026 නව These topics were added to the 2026 revised Grade 10 syllabus. Learn the basic idea and one or two everyday uses of each.මේ කොටස් 2026 සංශෝධිත 10 ශ්‍රේණි විෂය නිර්දේශයට අලුතින් එකතු වුණා. එක එකක මූලික අදහස සහ එදිනෙදා උදාහරණ එකක් දෙකක් දැනගන්න.
1
Artificial Intelligence (AI)කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI)
Computers that can do “thinking” jobs such as understanding speech, recognising faces and answering questions. Examples: chatbots, Google Translate (Sinhala ↔ English), face unlock on a phone.කතාව තේරුම් ගැනීම, මුහුණු හඳුනාගැනීම, ප්‍රශ්නවලට උත්තර දීම වගේ “හිතන” වැඩ කරන පරිගණක. උදා: chatbots, Google Translate (සිංහල ↔ English), ෆෝන් එකේ face unlock.
2
Machine Learning (ML)යන්ත්‍ර ඉගෙනුම (ML)
A type of AI where the computer learns from many examples instead of being told every rule. Example: your email learns which mails are spam; YouTube learns what videos you like.පරිගණකයට හැම නීතියක්ම කියනවා වෙනුවට උදාහරණ ගොඩකින් ඉගෙන ගන්න දෙන AI වර්ගයක්. උදා: email එක spam මොනවද කියලා ඉගෙන ගන්නවා; YouTube ඔබ කැමති videos ඉගෙන ගන්නවා.
3
Internet of Things (IoT)Internet of Things (IoT)
Everyday things with sensors that connect to the Internet and share data. Smart home: lights or a CCTV camera controlled from a phone. Smart farm: soil sensors and automatic watering.sensors තියෙන එදිනෙදා උපකරණ Internet එකට සම්බන්ධ වෙලා දත්ත හුවමාරු කරන එක. Smart home: ෆෝන් එකෙන් ලයිට් හෝ CCTV පාලනය. Smart farm: පස් sensors සහ ස්වයංක්‍රීය වතුර දැමීම.
4
Cloud computingCloud computing (වලාකුළු පරිගණකකරණය)
Using storage and software on the Internet instead of only on your own device. Examples: Google Drive, OneDrive, Google Workspace (Docs, Sheets), Microsoft 365 (formerly Office 365).ඔබේ උපාංගයේ විතරක් නෙවෙයි, Internet එකේ තියෙන storage සහ software පාවිච්චි කිරීම. උදා: Google Drive, OneDrive, Google Workspace (Docs, Sheets), Microsoft 365 (කලින් Office 365).
5
Fast networks: 4G/5G, Wi-Fi 6, fibreවේගවත් ජාල: 4G/5G, Wi-Fi 6, fibre
4G and 5G are mobile network generations; 5G is faster with less delay. Wi-Fi 6 handles many devices at once. Fibre optic cables carry data as light – very fast home and office Internet.4G සහ 5G කියන්නේ ජංගම ජාල පරම්පරා; 5G වඩා වේගවත්, ප්‍රමාදය අඩුයි. Wi-Fi 6 එකවර උපාංග ගොඩකට හොඳින් වැඩ කරනවා. Fibre optic කේබල් දත්ත ආලෝකය විදිහට ගෙනියනවා – ගෙදරට, කාර්යාලයට ගොඩක් වේගවත් Internet.
6
Online collaborationOnline සහයෝගිතාව
Working and learning together from different places: Zoom, Microsoft Teams, Google Meet video meetings, shared documents and remote learning platforms.විවිධ තැන්වල ඉඳන් එකට වැඩ කිරීම සහ ඉගෙනීම: Zoom, Microsoft Teams, Google Meet video meetings, share කරපු documents, දුරස්ථ ඉගෙනුම් platforms.
💡 Think of the cloud like a bank locker for your files: your files are kept safely somewhere else, and you can open them from any device with your password.Cloud එක හිතන්න ඔබේ files වලට බැංකු ලොකර් එකක් වගේ: files වෙන තැනක ආරක්ෂිතව තියෙනවා, password එකෙන් ඕනෑම උපාංගයකින් ඇරලා බලන්න පුළුවන්.

4. Advantages and problems of ICT4. ICT වල වාසි සහ ගැටලු

AdvantagesවාසිProblems to manageපාලනය කළ යුතු ගැටලු
Saves time and travel (online services).කාලය සහ ගමන් වියදම ඉතිරි වෙනවා (online සේවා).Digital divide – some people have no device or Internet.Digital divide – සමහරුන්ට උපාංග හෝ Internet නැහැ.
New jobs: software, BPO, online business, ICT support.අලුත් රැකියා: software, BPO, online ව්‍යාපාර, ICT support.Some routine jobs are done by machines.සමහර එකම විදිහේ වැඩ යන්ත්‍ර කරන නිසා රැකියා අඩුවෙන්න පුළුවන්.
Fast, accurate work with fewer mistakes.වැරදි අඩුවෙන්, වේගයෙන්, නිවැරදිව වැඩ.Cyber threats: phishing, ransomware, fake news.සයිබර් තර්ජන: phishing, ransomware, බොරු පුවත්.
Learning and health care reach villages.ඉගෙනීම සහ සෞඛ්‍ය සේවා ගම්වලටත් යනවා.Health issues from too much screen time.ගොඩක් වෙලා screen බැලීමෙන් සෞඛ්‍ය ගැටලු.

5. Use ICT safely and responsibly5. ICT ආරක්ෂිතව සහ වගකීමෙන් පාවිච්චි කරමු

  • Data privacy: do not share your NIC number, passwords, OTP codes or home address on social media. Sri Lanka has a Personal Data Protection Act (No. 9 of 2022).දත්ත රහස්‍යතාව: ඔබේ NIC අංකය, passwords, OTP codes, ගෙදර ලිපිනය social media වල share කරන්න එපා. ලංකාවේ පුද්ගලික දත්ත ආරක්ෂණ පනතක් (2022 අංක 9) තියෙනවා.
  • Phishing: fake messages or websites that try to steal passwords or bank details (e.g. “You won a prize, click this link”). Do not click – check first.Phishing: passwords හෝ බැංකු විස්තර හොරකම් කරන්න එවන බොරු messages හෝ websites (උදා: “ඔබට ත්‍යාගයක්, මේ link එක click කරන්න”). Click කරන්න එපා – මුලින් පරීක්ෂා කරන්න.
  • Ransomware: harmful software that locks your files and asks for money. Keep backups (e.g. in the cloud) and update your software.Ransomware: ඔබේ files lock කරලා සල්ලි ඉල්ලන හානිකර software. Backups තියාගන්න (උදා: cloud එකේ), software update කරන්න.
  • Digital citizenship: be kind online, respect others’ work, check news before sharing, use strong passwords and two-step verification.ඩිජිටල් පුරවැසිභාවය: online කාරුණිකව ඉන්න, අනුන්ගේ නිර්මාණවලට ගරු කරන්න, share කරන්න කලින් පුවත ඇත්තද බලන්න, ශක්තිමත් passwords සහ two-step verification පාවිච්චි කරන්න.

Key Wordsප්‍රධාන පද

ICTICT
Information and Communication Technology – using computers and communication to handle information.තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය – තොරතුරු හසුරුවන්න පරිගණක සහ සන්නිවේදනය පාවිච්චි කිරීම.
e-Governmente-Government
Giving government services to people online.රජයේ සේවා online ලබාදීම.
TelemedicineTelemedicine
A doctor helping a patient from far away using video calls and the Internet.Video calls සහ Internet හරහා දුර ඉඳන් දොස්තර කෙනෙක් ප්‍රතිකාර උපදෙස් දීම.
Artificial Intelligence (AI)කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI)
Computers doing tasks that normally need human thinking.සාමාන්‍යයෙන් මිනිස් බුද්ධිය ඕනේ වැඩ පරිගණකයකින් කිරීම.
Machine LearningMachine Learning
A part of AI where computers learn from examples (data).උදාහරණ (දත්ත) වලින් පරිගණකය ඉගෙන ගන්න AI කොටස.
Internet of Things (IoT)Internet of Things (IoT)
Everyday devices with sensors connected to the Internet.Sensors සහිත, Internet එකට සම්බන්ධ එදිනෙදා උපාංග.
Cloud computingCloud computing
Using storage and software over the Internet.Internet හරහා storage සහ software පාවිච්චි කිරීම.
5G5G
The fifth generation of mobile networks – faster with less delay than 4G.ජංගම ජාල වල පස්වන පරම්පරාව – 4G ට වඩා වේගවත්, ප්‍රමාදය අඩුයි.
Fibre opticsFibre optics
Thin glass cables that carry data as light, very fast.දත්ත ආලෝකය ලෙස ගොඩක් වේගයෙන් ගෙනියන සිහින් වීදුරු කේබල්.
PhishingPhishing
Fake messages or websites made to steal passwords or money.Passwords හෝ සල්ලි හොරකම් කරන්න හදපු බොරු messages හෝ websites.
RansomwareRansomware
Malware that locks files and demands money to unlock them.Files lock කරලා ඇරලා දෙන්න සල්ලි ඉල්ලන malware.
Digital divideDigital divide
The gap between people who can use ICT and people who cannot.ICT පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් අය සහ බැරි අය අතර පරතරය.

Sample Q&Aආදර්ශ ප්‍රශ්න සහ පිළිතුරු

1What does ICT stand for?ICT හි සම්පූර්ණ නම කුමක්ද?

Answerපිළිතුර: Information and Communication Technology. It joins computers (IT) with communication (phones, Internet).Information and Communication Technology. පරිගණක (IT) සහ සන්නිවේදනය (ෆෝන්, Internet) එකතු වෙනවා.

2Give one example of e-Government in Sri Lanka.ශ්‍රී ලංකාවේ e-Government සඳහා උදාහරණයක් දෙන්න.

Answerපිළිතුර: Checking O/L or A/L results online. People get the service from home without going to an office.O/L හෝ A/L ප්‍රතිඵල online බැලීම. කාර්යාලයකට නොගිහින් ගෙදර ඉඳන් සේවාව ගන්න පුළුවන්.

3How can IoT help a farmer?ගොවියෙකුට IoT උදව් වෙන්නේ කොහොමද?

Answerපිළිතුර: A soil moisture sensor checks if the soil is dry and switches on the water pump automatically. This saves water and time.පස තෙතමනය sensor එකක් පස වියළිද බලලා වතුර pump එක ස්වයංක්‍රීයව on කරනවා. වතුරයි කාලයයි ඉතිරියි.

4What is cloud storage? Give an example.Cloud storage කියන්නේ මොකක්ද? උදාහරණයක් දෙන්න.

Answerපිළිතුර: Saving files on servers on the Internet so you can open them from any device. Example: Google Drive or OneDrive.ඕනෑම උපාංගයකින් බලන්න පුළුවන් විදිහට Internet එකේ servers වල files save කිරීම. උදා: Google Drive හෝ OneDrive.

5Name two tools used for online classes.Online පන්ති සඳහා පාවිච්චි කරන මෙවලම් දෙකක් නම් කරන්න.

Answerපිළිතුර: Zoom and Google Meet (Microsoft Teams is also used). Teachers and students can meet by video from home.Zoom සහ Google Meet (Microsoft Teams ද භාවිතා වේ). ගුරුවරුන්ට සහ සිසුන්ට ගෙදර ඉඳන් video හරහා හමුවෙන්න පුළුවන්.

6What should you do if you get an SMS saying “You won Rs. 1 million, click here”?“ඔබට රු. මිලියනයක් දිනුම්, මෙතන click කරන්න” කියලා SMS එකක් ආවොත් කරන්න ඕනේ මොකක්ද?

Answerපිළිතුර: Do not click the link or share any OTP or password. It is probably phishing. Delete it or tell an adult.Link එක click කරන්න හෝ OTP / password දෙන්න එපා. ඒක බොහෝ විට phishing. Delete කරන්න, නැත්නම් වැඩිහිටියෙකුට කියන්න.

MCQබහුවරණ ප්‍රශ්න

Choose the correct answer for each question.සෑම ප්‍රශ්නයකටම නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න.

Scoreලකුණු: 0 / 15

1What does ICT stand for?ICT යන්නෙහි අර්ථය කුමක්ද?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

ICT = Information and Communication Technology.ICT = Information and Communication Technology.

2Which of these best describes ICT?ICT වඩාත් හොඳින් විස්තර කරන්නේ කුමක්ද?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

ICT joins computers and communication to collect, process and share information.තොරතුරු එකතු කරන්න, සකසන්න, බෙදාගන්න ICT පරිගණක සහ සන්නිවේදනය එකතු කරයි.

3Checking exam results on the Department of Examinations website is an example of:විභාග දෙපාර්තමේන්තු website එකෙන් ප්‍රතිඵල බැලීම උදාහරණයකි:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

A government service given online is e-Government.Online දෙන රජයේ සේවාවක් e-Government වේ.

4A farmer gets crop advice and market prices on his mobile phone. This is ICT in:ගොවියෙකුට ජංගම දුරකථනයට බෝග උපදෙස් සහ වෙළඳපොළ මිල ලැබේ. මෙය ICT භාවිතය වන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

Crop advice and prices help farming, so it is agriculture.බෝග උපදෙස් සහ මිල ගොවිතැනට උදව්වක්, ඒ නිසා කෘෂිකර්මය.

5Booking a doctor’s appointment online through e-channelling is ICT in:e-channelling හරහා online දොස්තර කෙනෙක් වෙන්කර ගැනීම ICT භාවිතය වන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

Doctor appointments belong to the health field.දොස්තර වෙන්කිරීම් සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයට අයිතියි.

6Which is an example of Artificial Intelligence (AI) in daily life?එදිනෙදා ජීවිතයේ කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) සඳහා උදාහරණයක් කුමක්ද?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

Face recognition is a “thinking” task done by AI.මුහුණ හඳුනාගැනීම AI කරන “හිතන” වැඩක්.

7In Machine Learning, a computer mainly:Machine Learning වලදී පරිගණකය ප්‍රධාන වශයෙන්:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

ML learns from examples, like a spam filter learning from many emails.ML උදාහරණ වලින් ඉගෙන ගනී, spam filter එකක් emails ගොඩකින් ඉගෙන ගන්නවා වගේ.

8A home where lights and a CCTV camera can be controlled from a phone uses:ෆෝන් එකෙන් ලයිට් සහ CCTV පාලනය කළ හැකි නිවසක් භාවිතා කරන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

Devices connected to the Internet and controlled remotely are IoT (a smart home).Internet එකට සම්බන්ධ, දුර ඉඳන් පාලනය කරන උපාංග IoT (smart home).

9Which is a cloud storage service?Cloud storage සේවාවක් වන්නේ කුමක්ද?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

Google Drive keeps files on Internet servers. A pen drive is local storage.Google Drive files Internet servers වල තියයි. Pen drive එක local storage.

10Google Workspace and Microsoft 365 are examples of:Google Workspace සහ Microsoft 365 උදාහරණ වන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C

They give Docs, Sheets, Word, Excel, email and storage over the Internet.Docs, Sheets, Word, Excel, email, storage Internet හරහා දෙනවා.

11Compared with 4G, the main benefit of 5G is:4G හා සසඳන විට 5G හි ප්‍රධාන වාසිය:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

5G is the newer mobile generation: faster with lower delay (latency).5G අලුත් ජංගම පරම්පරාව: වේගවත්, ප්‍රමාදය (latency) අඩුයි.

12Fibre optic cables carry data as:Fibre optic කේබල් දත්ත ගෙනයන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A

Fibre uses pulses of light inside thin glass strands.Fibre සිහින් වීදුරු කෙඳි තුළ ආලෝක ස්පන්දන භාවිතා කරයි.

13Which tool is used for online video meetings and classes?Online video meetings සහ පන්ති සඳහා භාවිතා කරන මෙවලම කුමක්ද?

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

Teams, Zoom and Google Meet are online collaboration tools.Teams, Zoom, Google Meet online සහයෝගිතා මෙවලම්.

14An email says your bank account is blocked and asks for your password through a link. This is:ඔබේ බැංකු ගිණුම අවහිර බව කියා link එකකින් password ඉල්ලන email එකක්:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D

Fake messages that try to steal passwords are phishing.Passwords හොරකම් කරන්න එවන බොරු messages phishing වේ.

15Malware that locks your files and asks for money is called:ඔබේ files lock කර සල්ලි ඉල්ලන malware හඳුන්වන්නේ:

✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B

Ransomware holds files “for ransom”. Backups and updates help protect you.Ransomware files “කප්පම්” සඳහා අල්ලා ගනී. Backups සහ updates ආරක්ෂාවට උදව්.

MCQ answer keyMCQ පිළිතුරු

  1. A – ICT = Information and Communication Technology.ICT = Information and Communication Technology.
  2. C – ICT joins computers and communication to collect, process and share information.තොරතුරු එකතු කරන්න, සකසන්න, බෙදාගන්න ICT පරිගණක සහ සන්නිවේදනය එකතු කරයි.
  3. C – A government service given online is e-Government.Online දෙන රජයේ සේවාවක් e-Government වේ.
  4. A – Crop advice and prices help farming, so it is agriculture.බෝග උපදෙස් සහ මිල ගොවිතැනට උදව්වක්, ඒ නිසා කෘෂිකර්මය.
  5. B – Doctor appointments belong to the health field.දොස්තර වෙන්කිරීම් සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයට අයිතියි.
  6. D – Face recognition is a “thinking” task done by AI.මුහුණ හඳුනාගැනීම AI කරන “හිතන” වැඩක්.
  7. C – ML learns from examples, like a spam filter learning from many emails.ML උදාහරණ වලින් ඉගෙන ගනී, spam filter එකක් emails ගොඩකින් ඉගෙන ගන්නවා වගේ.
  8. B – Devices connected to the Internet and controlled remotely are IoT (a smart home).Internet එකට සම්බන්ධ, දුර ඉඳන් පාලනය කරන උපාංග IoT (smart home).
  9. A – Google Drive keeps files on Internet servers. A pen drive is local storage.Google Drive files Internet servers වල තියයි. Pen drive එක local storage.
  10. C – They give Docs, Sheets, Word, Excel, email and storage over the Internet.Docs, Sheets, Word, Excel, email, storage Internet හරහා දෙනවා.
  11. D – 5G is the newer mobile generation: faster with lower delay (latency).5G අලුත් ජංගම පරම්පරාව: වේගවත්, ප්‍රමාදය (latency) අඩුයි.
  12. A – Fibre uses pulses of light inside thin glass strands.Fibre සිහින් වීදුරු කෙඳි තුළ ආලෝක ස්පන්දන භාවිතා කරයි.
  13. B – Teams, Zoom and Google Meet are online collaboration tools.Teams, Zoom, Google Meet online සහයෝගිතා මෙවලම්.
  14. D – Fake messages that try to steal passwords are phishing.Passwords හොරකම් කරන්න එවන බොරු messages phishing වේ.
  15. B – Ransomware holds files “for ransom”. Backups and updates help protect you.Ransomware files “කප්පම්” සඳහා අල්ලා ගනී. Backups සහ updates ආරක්ෂාවට උදව්.

Structured Questionsව්‍යුහගත ප්‍රශ්න

1(i) Write the full form of ICT. (1 mark)
(ii) Name two fields in Sri Lanka where ICT is used and give one example for each. (4 marks)(i) ICT හි සම්පූර්ණ නම ලියන්න. (ලකුණු 1)
(ii) ICT භාවිතා වන ශ්‍රී ලංකාවේ ක්ෂේත්‍ර දෙකක් නම් කර එක් එක් සඳහා උදාහරණයක් දෙන්න. (ලකුණු 4) (5 marksලකුණු 5)

Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) Information and Communication Technology.
(ii) Any two, e.g. Education – online classes on Zoom / e-Thaksalawa lessons; Health – e-channelling doctor appointments; Agriculture – crop advice by SMS/app; e-Government – online exam results.(i) Information and Communication Technology.
(ii) ඕනෑම දෙකක්, උදා: අධ්‍යාපනය – Zoom online පන්ති / e-තක්සලාව; සෞඛ්‍යය – e-channelling; කෘෂිකර්මය – SMS/app බෝග උපදෙස්; e-Government – online විභාග ප්‍රතිඵල.

2(i) What is e-Government? (2 marks)
(ii) Write two advantages of e-Government for citizens. (2 marks)(i) e-Government යනු කුමක්ද? (ලකුණු 2)
(ii) පුරවැසියන්ට e-Government හි වාසි දෙකක් ලියන්න. (ලකුණු 2) (4 marksලකුණු 4)

Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) Providing government services and information to people using ICT / the Internet.
(ii) Saves time and travel cost; no long queues; services available 24 hours; less paperwork; more transparency (any two).(i) ICT / Internet භාවිතයෙන් රජයේ සේවා සහ තොරතුරු ජනතාවට ලබාදීම.
(ii) කාලය සහ ගමන් වියදම ඉතිරිය; දිග පෝලිම් නැත; පැය 24 සේවා; කඩදාසි වැඩ අඩු; විනිවිදභාවය (ඕනෑම දෙකක්).

3(i) What is Artificial Intelligence (AI)? (2 marks)
(ii) Explain what Machine Learning means with one example. (2 marks)
(iii) Give two everyday uses of AI. (2 marks)(i) කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) යනු කුමක්ද? (ලකුණු 2)
(ii) උදාහරණයක් සමඟ Machine Learning යනු කුමක්දැයි පැහැදිලි කරන්න. (ලකුණු 2)
(iii) AI හි එදිනෙදා භාවිත දෙකක් දෙන්න. (ලකුණු 2) (6 marksලකුණු 6)

Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) The ability of computers to do tasks that normally need human intelligence, such as understanding language or recognising images.
(ii) A type of AI where the computer learns patterns from many examples (data) instead of fixed rules. Example: an email spam filter, video recommendations.
(iii) Chatbots, language translation, face unlock, voice assistants, navigation apps (any two).(i) භාෂාව තේරුම් ගැනීම, රූප හඳුනාගැනීම වැනි සාමාන්‍යයෙන් මිනිස් බුද්ධිය අවශ්‍ය කාර්යයන් පරිගණකයට කිරීමට ඇති හැකියාව.
(ii) ස්ථිර නීති වෙනුවට බොහෝ උදාහරණ (දත්ත) වලින් පරිගණකය රටා ඉගෙන ගන්නා AI වර්ගයක්. උදා: email spam filter, video recommendations.
(iii) Chatbots, භාෂා පරිවර්තනය, face unlock, voice assistants, navigation apps (ඕනෑම දෙකක්).

4(i) What is the Internet of Things (IoT)? (2 marks)
(ii) Describe one use of IoT in a smart home and one in smart agriculture. (4 marks)(i) Internet of Things (IoT) යනු කුමක්ද? (ලකුණු 2)
(ii) Smart home එකක IoT භාවිතයක් සහ smart agriculture හි භාවිතයක් විස්තර කරන්න. (ලකුණු 4) (6 marksලකුණු 6)

Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) A network of everyday devices with sensors and software that connect to the Internet and share data.
(ii) Smart home: switching lights, fans or a CCTV camera on/off from a phone; a smart door lock. Smart agriculture: soil moisture sensors switch on watering automatically; sensors check temperature in a greenhouse.(i) Sensors සහ software සහිත එදිනෙදා උපාංග Internet එකට සම්බන්ධ වී දත්ත හුවමාරු කරන ජාලයක්.
(ii) Smart home: ෆෝන් එකෙන් ලයිට්, පංකා, CCTV on/off කිරීම; smart door lock. Smart agriculture: පස තෙතමනය sensors ස්වයංක්‍රීයව වතුර දැමීම; greenhouse උෂ්ණත්වය sensors වලින් බැලීම.

5(i) What is cloud computing? (2 marks)
(ii) Name one cloud storage service and one cloud-based office service. (2 marks)
(iii) Give one advantage of cloud storage for a student. (1 mark)(i) Cloud computing යනු කුමක්ද? (ලකුණු 2)
(ii) Cloud storage සේවාවක් සහ cloud office සේවාවක් නම් කරන්න. (ලකුණු 2)
(iii) සිසුවෙකුට cloud storage හි එක් වාසියක් දෙන්න. (ලකුණු 1) (5 marksලකුණු 5)

Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) Using storage, software and computing services over the Internet instead of only on your own computer.
(ii) Storage: Google Drive / OneDrive. Office: Google Workspace / Microsoft 365.
(iii) Files can be opened from any device; files are safe even if the phone is lost; easy sharing with classmates.(i) තමන්ගේ පරිගණකයේ පමණක් නොව Internet හරහා storage, software සහ පරිගණක සේවා භාවිතය.
(ii) Storage: Google Drive / OneDrive. Office: Google Workspace / Microsoft 365.
(iii) ඕනෑම උපාංගයකින් files බැලිය හැක; ෆෝන් එක නැති වුණත් files ආරක්ෂිතයි; පන්තියේ අය සමඟ ලේසියෙන් share කළ හැක.

6(i) Write two problems that can come with the use of ICT. (2 marks)
(ii) What is phishing? (1 mark)
(iii) Write two things a student can do to protect personal data online. (2 marks)(i) ICT භාවිතය සමඟ ඇති විය හැකි ගැටලු දෙකක් ලියන්න. (ලකුණු 2)
(ii) Phishing යනු කුමක්ද? (ලකුණු 1)
(iii) Online පුද්ගලික දත්ත ආරක්ෂා කිරීමට සිසුවෙකුට කළ හැකි දේ දෙකක් ලියන්න. (ලකුණු 2) (5 marksලකුණු 5)

Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) Digital divide; cyber crime (phishing, ransomware); fake news; health problems from screen use; some jobs replaced by machines (any two).
(ii) Tricking people with fake messages or websites to steal passwords, OTPs or bank details.
(iii) Use strong passwords and two-step verification; never share OTP/password; keep profiles private; do not click unknown links; keep backups (any two).(i) Digital divide; සයිබර් අපරාධ (phishing, ransomware); බොරු පුවත්; screen භාවිතයෙන් සෞඛ්‍ය ගැටලු; සමහර රැකියා යන්ත්‍ර වෙත (ඕනෑම දෙකක්).
(ii) Passwords, OTP හෝ බැංකු විස්තර හොරකම් කිරීමට බොරු messages හෝ websites වලින් රැවටීම.
(iii) ශක්තිමත් passwords සහ two-step verification; OTP/password කිසිවෙකුට නොදීම; profiles private කිරීම; නොදන්නා links click නොකිරීම; backups තබාගැනීම (ඕනෑම දෙකක්).

🎮 Game🎮 ක්‍රීඩා

Pick a game. Each one uses words from this lesson.ක්‍රීඩාවක් තෝරන්න. හැම එකක්ම මේ පාඩමේ වචන පාවිච්චි කරනවා.

Summary & Downloadsසාරාංශය සහ බාගත කිරීම්

Key pointsප්‍රධාන කරුණු

  • ICT = Information and Communication Technology: computers + communication used to handle information.ICT = Information and Communication Technology: තොරතුරු හසුරුවන්න පරිගණක + සන්නිවේදනය.
  • ICT supports national development in e-Government, agriculture, education, health, industry and entertainment.e-Government, කෘෂිකර්මය, අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය, කර්මාන්ත, විනෝදාස්වාදය හරහා ICT ජාතික සංවර්ධනයට උදව් වේ.
  • AI lets computers do thinking tasks; Machine Learning learns from examples.AI නිසා පරිගණකයට හිතන වැඩ කරන්න පුළුවන්; Machine Learning උදාහරණ වලින් ඉගෙන ගනී.
  • IoT connects everyday devices with sensors – smart homes and smart farms.IoT sensors සහිත එදිනෙදා උපාංග සම්බන්ධ කරයි – smart homes, smart farms.
  • Cloud computing gives storage and software over the Internet (Google Drive, Google Workspace, Microsoft 365).Cloud computing Internet හරහා storage සහ software දෙයි (Google Drive, Google Workspace, Microsoft 365).
  • 4G/5G, Wi-Fi 6 and fibre optics give fast connections; Zoom, Teams and Meet allow online learning and work.4G/5G, Wi-Fi 6, fibre optics වේගවත් සම්බන්ධතා දෙයි; Zoom, Teams, Meet online ඉගෙනීමට සහ වැඩට.
  • ICT has problems too: digital divide, phishing, ransomware and fake news.ICT වල ගැටලුත් තියෙනවා: digital divide, phishing, ransomware, බොරු පුවත්.
  • Protect your data: strong passwords, no OTP sharing, check links, keep backups.දත්ත ආරක්ෂා කරන්න: ශක්තිමත් passwords, OTP share නොකිරීම, links පරීක්ෂාව, backups.

Downloadsබාගත කිරීම්

📄 Open English note (PDF)English සටහන විවෘත කරන්න (PDF)📄 Open Sinhala note (PDF)සිංහල සටහන විවෘත කරන්න (PDF)

Full Lesson 1 PDFසම්පූර්ණ පාඩම 1 PDF: English · සිංහල

Next noteඊළඟ සටහන 1.2 →

© 2026 schoolict.net (Ruwan Mangala Suraweera). All rights reserved.සියලු හිමිකම් ඇවිරිණි.
Text Book Lesson Note Download Questions ALL MCq Syllabus Sinhala LMS Simulator Tool