© 2026 schoolict.net (Ruwan Mangala Suraweera)
Lesson 1 O/L Exam Practice: Questions and Answersපාඩම 1 O/L විභාග පුහුණුව: ප්‍රශ්න සහ පිළිතුරු
G.C.E. O/L Grade 10 ICT · Lesson 1G.C.E. O/L ICT · 10 ශ්‍රේණිය · පාඩම 1
Paper I MCQPaper I බහුවරණ
These questions are in the style of the O/L ICT exam. Paper I has multiple choice questions. Paper II has structured questions with parts. They cover all of Lesson 1 (1.1, 1.2 and 1.3), including the 2026 syllabus topics. Try them first, then check the answers and explanations.මේ ප්‍රශ්න O/L ICT විභාගයේ ආකාරයටයි හදලා තියෙන්නේ. Paper I එකේ බහුවරණ ප්‍රශ්න (MCQ) තියෙනවා. Paper II එකේ කොටස් සහිත ව්‍යුහගත ප්‍රශ්න තියෙනවා. 2026 syllabus කොටස් ඇතුළුව පාඩම 1 මුළුමනින්ම (1.1, 1.2, 1.3) මේවායින් ආවරණය වෙනවා. මුලින්ම තනියම උත්තර දීලා, පස්සේ පිළිතුරු සහ පැහැදිලි කිරීම් බලන්න.
Choose one answer for each question. The explanation appears after you answer. Time guide: about 25 minutes.සෑම ප්‍රශ්නයකටම එක් පිළිතුරක් තෝරන්න. පිළිතුරු දුන් පසු පැහැදිලි කිරීම පෙන්වයි. කාල මාර්ගෝපදේශය: විනාඩි 25 පමණ.
1Consider the following statements about data and information.
P – Data are raw facts that have not been processed.
Q – Information is produced by processing data.
R – The same item can be information for one person and data for another.
Which of the above statements are correct?දත්ත සහ තොරතුරු ගැන පහත ප්‍රකාශ සලකන්න.
P – දත්ත කියන්නේ සකසා නැති අමු කරුණු.
Q – දත්ත සකසීමෙන් තොරතුරු ලැබෙනවා.
R – එකම දෙයක් එක් කෙනෙකුට තොරතුරු වෙද්දී තව කෙනෙකුට දත්ත වෙන්න පුළුවන්.
ඉහත ප්‍රකාශ අතරින් නිවැරදි වන්නේ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B
All three are correct. R is true too: a class’s marks list is information for the teacher, but it is data (input) for the principal who calculates the school average. Many students choose “P and Q only” because they think data and information are always fixed.ප්‍රකාශ තුනම නිවැරදියි. R ත් ඇත්ත: පන්තියේ ලකුණු ලැයිස්තුව ගුරුවරයාට තොරතුරු, නමුත් පාසලේ සාමාන්‍යය ගණනය කරන විදුහල්පතිට ඒක දත්ත (input). බොහෝ දෙනා “P සහ Q පමණි” තෝරන්නේ දත්ත සහ තොරතුරු හැමවිටම වෙනස් නොවන දේවල් කියලා හිතන නිසා.
2Which of the following shows the correct order of the generations of computers by their main technology?ප්‍රධාන තාක්ෂණය අනුව පරිගණක පරම්පරා නිවැරදි පිළිවෙළට දැක්වෙන්නේ කුමකින්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C
The order is V–T–I–M: vacuum tubes (1st), transistors (2nd), integrated circuits (3rd), microprocessors/VLSI (4th). A microprocessor is itself a very large IC, so it cannot come before ICs.පිළිවෙළ V–T–I–M: vacuum tubes (1), transistors (2), integrated circuits (3), microprocessors/VLSI (4). Microprocessor එකත් ඉතා විශාල IC එකක් නිසා එය IC වලට කලින් එන්න බැහැ.
3A student borrows a library book using a self-service computer.
P – The screen shows the return date.
Q – The barcode of the book is scanned.
R – The system records the loan and works out the return date.
Which gives the correct order of these steps?සිසුවෙක් self-service පරිගණකයක් භාවිතයෙන් පුස්තකාල පොතක් ලබා ගන්නවා.
P – Screen එකේ ආපසු දිය යුතු දිනය පෙන්වයි.
Q – පොතේ barcode එක scan කරයි.
R – පද්ධතිය ණයට දීම සටහන් කර ආපසු දිය යුතු දිනය ගණනය කරයි.
මෙම පියවරවල නිවැරදි පිළිවෙළ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D
Scanning the barcode is input (Q), recording and calculating is processing (R), and showing the date is output (P). So the order is Q → R → P (input → process → output). Q, P, R is wrong because the date cannot be shown before it is worked out.Barcode scan කිරීම input (Q), සටහන් කිරීම සහ ගණනය කිරීම processing (R), දිනය පෙන්වීම output (P). ඒ නිසා පිළිවෙළ Q → R → P (input → process → output). Q, P, R වැරදියි – ගණනය කිරීමට පෙර දිනය පෙන්වන්න බැහැ.
4A supermarket cashier scans the barcode of a soap and the bill shows its price. In this situation, which of the following is the output?සුපිරි වෙළඳසැලක කැෂියර් සබන් එකක barcode එක scan කළාම bill එකේ මිල පෙන්වනවා. මෙහි output එක කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B
The bill is what the system gives out, so it is the output. The barcode is input data, looking up the price is processing, and the scanner is an input device, not an output.පද්ධතිය පිටතට දෙන දේ bill එක නිසා එය output එකයි. Barcode එක input දත්තයක්, මිල සොයා ගැනීම processing, scanner එක input උපාංගයක් – output එකක් නොවේ.
5Which of the following is the best example of the Internet of Things (IoT)?පහත ඒවා අතරින් Internet of Things (IoT) සඳහා හොඳම උදාහරණය කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A
IoT means everyday “things” with sensors that connect to a network and share data without a person doing it. The smart meter measures and sends data by itself. The other options use a computer but no connected sensor-based object.IoT කියන්නේ sensors තියෙන එදිනෙදා “දේවල්” network එකකට සම්බන්ධ වී මිනිසෙකු නොමැතිව දත්ත හුවමාරු කිරීම. Smart meter එක තනියම මැන දත්ත යවනවා. අනෙක් ඒවායේ පරිගණකය පාවිච්චි වුණත් සම්බන්ධිත sensor වස්තුවක් නැහැ.
6Consider the following statements about computer generations.
P – First generation computers used vacuum tubes and produced a lot of heat.
Q – Second generation computers used integrated circuits.
R – Fourth generation computers made personal computers (PCs) common.
Which of the above statements are correct?පරිගණක පරම්පරා ගැන පහත ප්‍රකාශ සලකන්න.
P – පළමු පරම්පරාවේ පරිගණක vacuum tubes භාවිත කළ අතර විශාල තාපයක් නිපදවූවා.
Q – දෙවන පරම්පරාවේ පරිගණක integrated circuits භාවිත කළා.
R – සිව්වන පරම්පරාවේ පරිගණක නිසා personal computers (PC) සුලභ වුණා.
ඉහත ප්‍රකාශ අතරින් නිවැරදි වන්නේ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C
Q is wrong: the 2nd generation used transistors; ICs came in the 3rd generation. P and R are correct – microprocessors in the 4th generation made small, cheap PCs possible.Q වැරදියි: දෙවන පරම්පරාව transistors භාවිත කළා; IC ආවේ තුන්වන පරම්පරාවේදී. P සහ R නිවැරදියි – 4 වන පරම්පරාවේ microprocessors නිසා කුඩා, ලාභ PC ඇති වුණා.
7Herman Hollerith’s tabulating machine is important in computer history mainly because itHerman Hollerith ගේ tabulating machine එක පරිගණක ඉතිහාසයේ වැදගත් වන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන්
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A
Hollerith’s machine used punched cards to count the 1890 US census much faster. It was electro-mechanical, not electronic, and it came long before transistors.Hollerith ගේ යන්ත්‍රය punched cards භාවිතයෙන් 1890 ඇමරිකානු census එක ඉතා වේගයෙන් ගණනය කළා. එය electro-mechanical යන්ත්‍රයක් මිසක් electronic නොවේ; transistors එන්න බොහෝ කලින් හැදුවේ.
8A parent asks for her son’s marks, but the teacher gives her a list with the marks of all 40 students in the class. Which quality of good information is mainly missing?මවක් තම පුතාගේ ලකුණු ඉල්ලනවා, නමුත් ගුරුවරයා පන්තියේ සිසුන් 40 දෙනාගේම ලකුණු ලැයිස්තුවක් දෙනවා. මෙහි ප්‍රධාන වශයෙන් අඩු වී ඇති හොඳ තොරතුරුවල ලක්ෂණය කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D
The marks may be correct and on time, but most of the list is not relevant to the parent – she needed only her son’s marks. Students often pick “completeness”, but the list is not missing anything; it has too much unwanted data.ලකුණු නිවැරදි සහ නියමිත වේලාවට ලැබුණත් ලැයිස්තුවේ වැඩි කොටසක් මවට අදාළ නැහැ – ඇයට අවශ්‍ය වුණේ පුතාගේ ලකුණු පමණයි. සිසුන් බොහෝ විට “සම්පූර්ණ බව” තෝරනවා, නමුත් මෙහි කිසිවක් අඩු නැහැ; අනවශ්‍ය දත්ත වැඩියි.
9Consider the following statements about online threats.
P – Phishing uses fake messages or websites to steal details such as passwords and OTPs.
Q – Ransomware locks or encrypts files and demands payment.
R – Installing antivirus software alone gives complete protection from all online threats.
Which of the above statements are correct?Online තර්ජන ගැන පහත ප්‍රකාශ සලකන්න.
P – Phishing මගින් passwords, OTP වැනි විස්තර සොරකම් කිරීමට ව්‍යාජ පණිවිඩ හෝ වෙබ් අඩවි භාවිත කරනවා.
Q – Ransomware මගින් files lock/encrypt කර මුදල් ඉල්ලනවා.
R – Antivirus software පමණක් install කිරීමෙන් සියලු online තර්ජනවලින් සම්පූර්ණ ආරක්ෂාවක් ලැබෙනවා.
ඉහත ප්‍රකාශ අතරින් නිවැරදි වන්නේ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B
P and Q are correct definitions. R is false: antivirus helps, but it cannot stop you from giving your password to a phishing site. Safe habits, updates and backups are also needed.P සහ Q නිවැරදි අර්ථ දැක්වීම්. R වැරදියි: antivirus උදව් වුණත් phishing අඩවියකට ඔබම password එක දීම නවත්වන්න එයට බැහැ. ආරක්ෂිත පුරුදු, updates සහ backups ද අවශ්‍යයි.
10Consider the following statements about cloud computing.
P – Files saved in the cloud can be opened from different devices with Internet access.
Q – Cloud storage never needs an Internet connection.
R – Google Drive and OneDrive are examples of cloud storage services.
Which of the above statements are correct?Cloud computing ගැන පහත ප්‍රකාශ සලකන්න.
P – Cloud එකේ save කළ files, Internet ඇති විවිධ උපාංගවලින් විවෘත කළ හැකියි.
Q – Cloud storage සඳහා කිසිවිටෙක Internet සම්බන්ධතාවක් අවශ්‍ය නැහැ.
R – Google Drive සහ OneDrive cloud storage සේවා සඳහා උදාහරණ වේ.
ඉහත ප්‍රකාශ අතරින් නිවැරදි වන්නේ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C
Q is false: you need the Internet to reach cloud storage (some apps keep an offline copy, but they sync through the Internet). P and R are correct.Q වැරදියි: cloud storage වෙත ළඟා වීමට Internet අවශ්‍යයි (සමහර apps offline පිටපතක් තියාගත්තත් sync වෙන්නේ Internet හරහා). P සහ R නිවැරදියි.
11Which of the following pairs is correctly matched?පහත යුගල අතරින් නිවැරදිව ගැළපෙන්නේ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D
Only transistors – 2nd generation is right. ICs belong to the 3rd, vacuum tubes to the 1st and microprocessors to the 4th generation. Remember V–T–I–M.නිවැරදි වන්නේ Transistors – දෙවන පරම්පරාව පමණයි. IC තුන්වන, vacuum tubes පළමු, microprocessors සිව්වන පරම්පරාවට අයත්. V–T–I–M මතක තබා ගන්න.
12A Grade 10 student in a rural area cannot join online classes because there is no Internet signal and the family has no device. This problem is best described asග්‍රාමීය ප්‍රදේශයක 10 ශ්‍රේණියේ සිසුවෙකුට Internet signal නැති නිසා සහ පවුලට උපාංගයක් නැති නිසා online පන්තිවලට සම්බන්ධ වෙන්න බැහැ. මෙම ගැටලුව හොඳින්ම හඳුන්වන්නේ
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A
The digital divide is the gap between people who have access to ICT (devices, Internet, skills) and those who do not. Nothing here is being attacked or copied illegally.Digital divide කියන්නේ ICT (උපාංග, Internet, කුසලතා) ලැබෙන අය සහ නොලැබෙන අය අතර පරතරයයි. මෙහි කිසිවක් ප්‍රහාරයට ලක් වීමක් හෝ නීති විරෝධීව පිටපත් කිරීමක් නැහැ.
13A rice mill weighs each farmer’s paddy on a digital scale connected to a computer. The computer calculates the payment and prints a receipt. For this system, the weight of a paddy bag isසහල් මෝලක් පරිගණකයකට සම්බන්ධ digital scale එකකින් එක් එක් ගොවියාගේ වී කිරනවා. පරිගණකය ගෙවිය යුතු මුදල ගණනය කර receipt එකක් print කරනවා. මෙම පද්ධතියට වී බෑගයක බර
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C
The weight is a raw fact entered into the system, so it is input data. The payment and the receipt are the output; calculating the payment is processing.බර පද්ධතියට ඇතුළු වන අමු කරුණක් නිසා එය input දත්තයක්. ගෙවිය යුතු මුදල සහ receipt එක output; මුදල ගණනය කිරීම processing.
14Arrange these calculating devices from the oldest to the newest: P – Pascaline, Q – Abacus, R – Napier’s bones, S – Analytical Engine.මෙම ගණක උපකරණ පැරණිතම සිට අලුත්ම දක්වා පිළිවෙළට සකසන්න: P – Pascaline, Q – Abacus, R – Napier’s bones, S – Analytical Engine.
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B
Abacus (ancient times) → Napier’s bones (early 1600s) → Pascaline (1640s) → Analytical Engine (1830s). Napier’s bones came a few decades before Pascal’s machine.Abacus (පුරාණ කාලය) → Napier’s bones (1600 මුල් භාගය) → Pascaline (1640 ගණන්) → Analytical Engine (1830 ගණන්). Napier’s bones ආවේ Pascal ගේ යන්ත්‍රයට දශක කිහිපයකට කලින්.
15Consider these activities.
P – Paying a traffic fine through a government online portal.
Q – Buying clothes from an online shop.
R – Applying online for a copy of a birth certificate.
Which of them are e-government services?මෙම ක්‍රියාකාරකම් සලකන්න.
P – රජයේ online portal එකක් හරහා රථවාහන දඩයක් ගෙවීම.
Q – Online කඩයකින් ඇඳුම් මිලදී ගැනීම.
R – උප්පැන්න සහතික පිටපතක් සඳහා online අයදුම් කිරීම.
මේවායින් e-government සේවා වන්නේ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C
e-government is a government giving services to citizens through ICT, so P and R. Q is e-commerce (buying from a business), even though it is also done online.e-government කියන්නේ රජය ICT හරහා පුරවැසියන්ට සේවා දීම – ඒ නිසා P සහ R. Q online කළත් එය e-commerce (ව්‍යාපාරයකින් මිලදී ගැනීම).
16Consider the following statements.
P – Feedback in a system uses the output to check and control the system.
Q – Storage keeps data and information for future use.
R – A system has no inputs if it has outputs.
Which of the above statements are correct?පහත ප්‍රකාශ සලකන්න.
P – පද්ධතියක feedback මගින් output භාවිත කර පද්ධතිය පරීක්ෂා කර පාලනය කරනවා.
Q – Storage මගින් දත්ත සහ තොරතුරු අනාගත භාවිතය සඳහා තබා ගන්නවා.
R – Output ඇති පද්ධතියකට input නැහැ.
ඉහත ප්‍රකාශ අතරින් නිවැරදි වන්නේ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D
R is clearly wrong – a system needs input to produce output. Feedback (P) and storage (Q) are correct descriptions.R පැහැදිලිවම වැරදියි – output ලබා දීමට පද්ධතියකට input අවශ්‍යයි. Feedback (P) සහ storage (Q) ගැන විස්තර නිවැරදියි.
17Consider the following statements.
P – Transistors are smaller and more reliable than vacuum tubes.
Q – An integrated circuit (IC) has many transistors on one small chip.
R – Third generation computers could use keyboards, monitors and an operating system.
Which of the above statements are correct?පහත ප්‍රකාශ සලකන්න.
P – Transistors, vacuum tubes වලට වඩා කුඩා සහ විශ්වාසනීයයි.
Q – Integrated circuit (IC) එකක කුඩා chip එකක් මත transistors විශාල ගණනක් ඇත.
R – තුන්වන පරම්පරාවේ පරිගණකවලට keyboards, monitors සහ operating system එකක් භාවිත කළ හැකි වුණා.
ඉහත ප්‍රකාශ අතරින් නිවැරදි වන්නේ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D
All three are true. Many students think keyboards and monitors only came with PCs (4th generation), but they were already used with 3rd generation computers.ප්‍රකාශ තුනම නිවැරදියි. Keyboards සහ monitors ආවේ PC (4 වන පරම්පරාව) සමඟ පමණක් යැයි බොහෝ සිසුන් සිතනවා, නමුත් තුන්වන පරම්පරාවේදීත් ඒවා භාවිත වුණා.
18A doctor in a Colombo hospital talks to a patient in Jaffna through a video call and sends the prescription by e-mail. This is an example ofකොළඹ රෝහලක වෛද්‍යවරයෙක් යාපනයේ රෝගියෙකු සමඟ video call එකකින් කතා කර prescription එක e-mail මගින් යවනවා. මෙය කුමකට උදාහරණයක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B
Telemedicine (e-health) is giving medical advice and care at a distance using ICT. No buying, banking or robot is involved here.Telemedicine (e-health) කියන්නේ ICT භාවිතයෙන් දුරස්ථව වෛද්‍ය උපදෙස් සහ සත්කාර ලබා දීම. මෙහි මිලදී ගැනීමක්, බැංකු ගනුදෙනුවක් හෝ robot කෙනෙක් නැහැ.
19Which of the following is the best way to protect your online accounts?ඔබේ online ගිණුම් ආරක්ෂා කර ගැනීමට හොඳම ක්‍රමය කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A
A strong, unique password plus two-step verification (an extra code) makes it much harder for others to get in. Re-using one simple password means one leak opens all accounts.ශක්තිමත්, වෙනම password එකක් සහ two-step verification (අමතර code එකක්) නිසා වෙන අයට ඇතුළු වෙන්න බොහෝ අමාරුයි. එකම සරල password එක හැම තැනම දැම්මොත් එක තැනක් කාන්දු වුණාම සියලු ගිණුම් විවෘත වෙනවා.
20Consider the following statements about AI.
P – AI lets computers do tasks that normally need human thinking, like recognising faces.
Q – Machine learning lets a computer improve by learning from data.
R – AI answers are always correct, so they never need to be checked.
Which of the above statements are correct?AI ගැන පහත ප්‍රකාශ සලකන්න.
P – AI මගින් සාමාන්‍යයෙන් මිනිස් චින්තනය අවශ්‍ය කාර්යයන් (මුහුණු හඳුනාගැනීම වැනි) පරිගණකයට කළ හැකියි.
Q – Machine learning මගින් දත්තවලින් ඉගෙන ගෙන පරිගණකය දියුණු වෙනවා.
R – AI පිළිතුරු හැමවිටම නිවැරදි නිසා ඒවා පරීක්ෂා කිරීම අවශ්‍ය නැහැ.
ඉහත ප්‍රකාශ අතරින් නිවැරදි වන්නේ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: B
R is false: AI can make mistakes, so its answers must be checked by people. P and Q correctly describe AI and machine learning.R වැරදියි: AI වැරදි කරන්න පුළුවන්, ඒ නිසා එහි පිළිතුරු මිනිසුන් විසින් පරීක්ෂා කළ යුතුයි. P සහ Q මගින් AI සහ machine learning නිවැරදිව විස්තර කරනවා.
21In a smart greenhouse, which device is an OUTPUT device that carries out an action?Smart greenhouse එකක, ක්‍රියාවක් සිදු කරන OUTPUT උපාංගය කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A
Sensors collect data, so they are input devices. The fan motor acts on the result of processing, so it is an output device (an actuator).Sensors දත්ත එකතු කරන නිසා ඒවා input උපාංග. Fan motor එක processing ප්‍රතිඵලය අනුව ක්‍රියා කරන නිසා එය output උපාංගයක් (actuator).
22Which of the following statements about storage is INCORRECT?Storage ගැන පහත ප්‍රකාශ අතරින් වැරදි ප්‍රකාශය කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A
Floppy disks are history – new computers do not even have floppy drives. The other three statements are correct. In “INCORRECT” questions, look for the false statement.Floppy disks දැන් ඉතිහාසයක් – අලුත් පරිගණකවල floppy drives පවා නැහැ. අනෙක් ප්‍රකාශ තුන නිවැරදියි. “වැරදි” ප්‍රකාශය අහන ප්‍රශ්නවල අසත්‍ය ප්‍රකාශය සොයන්න.
23A company keeps customers’ phone numbers and addresses and sells them to another company without permission. Which issue does this mainly raise?සමාගමක් පාරිභෝගිකයන්ගේ දුරකථන අංක සහ ලිපින අවසරයකින් තොරව වෙනත් සමාගමකට විකුණනවා. මෙයින් ප්‍රධාන වශයෙන් මතු වන ගැටලුව කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: C
Using or sharing personal data without permission breaks data privacy. Sri Lanka’s Personal Data Protection Act (No. 9 of 2022) is about protecting such data.අවසරයකින් තොරව පෞද්ගලික දත්ත භාවිත කිරීම හෝ බෙදා දීම data privacy උල්ලංඝනය කිරීමක්. ශ්‍රී ලංකාවේ පෞද්ගලික දත්ත ආරක්ෂණ පනත (2022 අංක 9) මෙවැනි දත්ත ආරක්ෂා කිරීම ගැනයි.
24Consider these statements about ICT in agriculture.
P – A farmer can get weather and market price information on a mobile phone.
Q – Drones can be used to watch large fields.
R – ICT completely removes the need for farmers.
Which of the above statements are correct?කෘෂිකර්මයේ ICT ගැන පහත ප්‍රකාශ සලකන්න.
P – ගොවියෙකුට mobile phone එකෙන් කාලගුණ සහ වෙළඳපොළ මිල තොරතුරු ලබා ගත හැකියි.
Q – විශාල කුඹුරු නිරීක්ෂණයට drones භාවිත කළ හැකියි.
R – ICT නිසා ගොවීන්ගේ අවශ්‍යතාව සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වෙනවා.
ඉහත ප්‍රකාශ අතරින් නිවැරදි වන්නේ කුමක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: D
ICT helps farmers (P, Q) but does not replace them – people still make decisions and do the work. Watch for extreme words like “completely” and “always” in statements.ICT ගොවීන්ට උදව් කරනවා (P, Q) නමුත් ඔවුන් වෙනුවට එන්නේ නැහැ – තීරණ ගන්නේ සහ වැඩ කරන්නේ තවමත් මිනිසුන්. ප්‍රකාශවල “සම්පූර්ණයෙන්ම”, “හැමවිටම” වැනි අන්ත වචන ගැන සැලකිලිමත් වන්න.
25ENIAC is an example of a computer from which generation?ENIAC යනු කුමන පරම්පරාවේ පරිගණකයකට උදාහරණයක්ද?
✔ Correct!නිවැරදියි!✘ Not quite.වැරදියි. Correct answerනිවැරදි පිළිතුර: A
ENIAC (1940s) used thousands of vacuum tubes, filled a large room and used a lot of power – typical first generation features.ENIAC (1940 ගණන්) vacuum tubes දහස් ගණනක් භාවිත කළා, විශාල කාමරයක් පුරා තිබුණා, විශාල විදුලියක් වැය කළා – පළමු පරම්පරාවේ සාමාන්‍ය ලක්ෂණ.
Paper II StructuredPaper II ව්‍යුහගත
Answer all parts. Marks for each part are shown in brackets. Try first, then open the model answer.සියලු කොටස්වලට පිළිතුරු දෙන්න. එක් එක් කොටසේ ලකුණු වරහන් තුළ ඇත. මුලින් උත්සාහ කර පසුව ආදර්ශ පිළිතුර විවෘත කරන්න.
1Scenario – School sports meet. A school uses a computer system for its sports meet. Officials enter the finishing position of each athlete in every event. The system calculates the points for each house, ranks the houses and shows the result on a large screen. Certificates are printed for winners and the results are saved for next year.අවස්ථාව – පාසල් ක්‍රීඩා උත්සවය. පාසලක් ක්‍රීඩා උත්සවය සඳහා පරිගණක පද්ධතියක් භාවිත කරනවා. නිලධාරීන් සෑම ඉසව්වකම එක් එක් ක්‍රීඩකයාගේ ස්ථානය ඇතුළත් කරනවා. පද්ධතිය එක් එක් නිවාසයේ ලකුණු ගණනය කර නිවාස ශ්‍රේණිගත කර ප්‍රතිඵලය විශාල screen එකක පෙන්වනවා. ජයග්‍රාහකයින්ට සහතික print කරන අතර ප්‍රතිඵල ඊළඟ වසර සඳහා save කරනවා. (12 marksලකුණු 12)
- (i) Write down the input, process and output of this system.මෙම පද්ධතියේ input, process සහ output ලියන්න. (3 marksලකුණු 3)
- (ii) “Athlete 12 came 2nd in the 100 m.” Is this data or information for the system? Is the final house ranking data or information for the principal? Give reasons.“ක්‍රීඩක 12, මීටර් 100 දී 2 වන ස්ථානය.” මෙය පද්ධතියට දත්තයක්ද තොරතුරක්ද? අවසාන නිවාස ශ්‍රේණිගත කිරීම විදුහල්පතිට දත්තයක්ද තොරතුරක්ද? හේතු දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (iii) Why is saving (storage) needed in this system? Give two reasons.මෙම පද්ධතියේ save කිරීම (storage) අවශ්‍ය වන්නේ ඇයි? හේතු දෙකක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (iv) An official types 1st instead of 3rd for one athlete. Explain what happens to the output and name this idea.එක් ක්‍රීඩකයෙකුට 3 වෙනුවට 1 ලෙස නිලධාරියෙක් type කරනවා. Output එකට සිදු වන දේ පැහැදිලි කර මෙම අදහස නම් කරන්න. (3 marksලකුණු 3)
- (v) Give two advantages of using a computer for this task instead of doing it by hand.මෙම කාර්යය අතින් කරනවා වෙනුවට පරිගණකයක් භාවිත කිරීමේ වාසි දෙකක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) (3 marksලකුණු 3)
Input – the finishing positions of athletes in each event (1)
Process – calculating house points and ranking the houses (1)
Output – results on the screen / printed certificates (1)Input – එක් එක් ඉසව්වේ ක්‍රීඩකයින්ගේ ස්ථාන (1)
Process – නිවාස ලකුණු ගණනය කිරීම සහ නිවාස ශ්‍රේණිගත කිරීම (1)
Output – screen එකේ ප්‍රතිඵල / මුද්‍රිත සහතික (1)
(ii) (2 marksලකුණු 2)
The position is data – a raw fact used as input to calculate points (1). The house ranking is information – it is processed and useful for decisions/announcing the winner (1).ස්ථානය දත්තයක් – ලකුණු ගණනයට input ලෙස යන අමු කරුණක් (1). නිවාස ශ්‍රේණිගත කිරීම තොරතුරක් – එය සකසා ඇති අතර තීරණ ගැනීමට/ජයග්‍රාහකයා ප්‍රකාශ කිරීමට ප්‍රයෝජනවත් (1).
(iii) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): to compare with next year’s results/records; to reprint certificates later; to keep a record of school records (e.g. best times); so data does not need to be entered again.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): ඊළඟ වසරේ ප්‍රතිඵල/වාර්තා සමඟ සැසඳීමට; පසුව සහතික නැවත print කිරීමට; පාසල් වාර්තා (උදා: හොඳම කාල) තබා ගැනීමට; දත්ත නැවත ඇතුළත් කිරීම අවශ්‍ය නොවීමට.
(iv) (3 marksලකුණු 3)
The house points and ranking will be wrong / a wrong certificate may be printed (1) because the computer processes whatever data it gets (1). This is GIGO – Garbage In, Garbage Out (1).නිවාස ලකුණු සහ ශ්‍රේණිගත කිරීම වැරදි වෙනවා / වැරදි සහතිකයක් print විය හැකියි (1) – මොකද පරිගණකය ලැබෙන ඕනෑම දත්තයක් සකසනවා (1). මෙය GIGO – Garbage In, Garbage Out (1).
(v) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): faster results; fewer calculation errors; live results on screen for everyone; easy to correct and reprint; easy to store and search.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): ඉක්මන් ප්‍රතිඵල; ගණනය කිරීමේ වැරදි අඩුයි; සැමට screen එකේ සජීවී ප්‍රතිඵල; නිවැරදි කර නැවත print කිරීම පහසුයි; ගබඩා කිරීම සහ සෙවීම පහසුයි.
2Scenario – A farmer using IoT. Sunil grows vegetables in Dambulla. He fixes soil moisture sensors in his field. When the soil is dry, the system switches on a water pump automatically and sends an alert to his smartphone. The data is saved in the cloud and he can see graphs in a mobile app.අවස්ථාව – IoT භාවිත කරන ගොවියෙක්. සුනිල් දඹුල්ලේ එළවළු වගා කරනවා. ඔහු තම කෙතේ පාංශු තෙතමන sensors සවි කරනවා. පස වියළි වූ විට පද්ධතිය ස්වයංක්‍රීයව water pump එක on කර ඔහුගේ smartphone එකට alert එකක් යවනවා. දත්ත cloud එකේ save වන අතර ඔහුට mobile app එකේ ප්‍රස්තාර බලන්න පුළුවන්. (11 marksලකුණු 11)
- (i) Give two reasons from the scenario why this is called an IoT system.මෙය IoT පද්ධතියක් ලෙස හඳුන්වන්නේ ඇයිදැයි scenario එකෙන් හේතු දෙකක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (ii) Identify one input device and two output devices or outputs in this system.මෙම පද්ධතියේ input උපාංගයක් සහ output උපාංග/outputs දෙකක් හඳුනාගන්න. (3 marksලකුණු 3)
- (iii) State two benefits Sunil gets from this system.මෙම පද්ධතියෙන් සුනිල්ට ලැබෙන ප්‍රයෝජන දෙකක් සඳහන් කරන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (iv) Explain why the system needs cloud storage and an Internet connection.පද්ධතියට cloud storage සහ Internet සම්බන්ධතාවක් අවශ්‍ය වන්නේ ඇයි දැයි පැහැදිලි කරන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (v) Give one problem Sunil may face with this system and suggest a solution.මෙම පද්ධතිය සමඟ සුනිල්ට මුහුණ දිය හැකි ගැටලුවක් සහ විසඳුමක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): it uses sensors to collect data; the sensors/system are connected to the Internet; it acts automatically (switches on the pump) without a person; it sends data/alerts to the phone/cloud.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): දත්ත එකතු කිරීමට sensors භාවිත කරනවා; sensors/පද්ධතිය Internet එකට සම්බන්ධයි; මිනිසෙකු නොමැතිව ස්වයංක්‍රීයව ක්‍රියා කරනවා (pump එක on කරනවා); phone/cloud වෙත දත්ත/alerts යවනවා.
(ii) (3 marksලකුණු 3)
Input – soil moisture sensor (1)
Outputs – water pump switching on (1); alert/message on the smartphone or the graph in the app (1)Input – පාංශු තෙතමන sensor (1)
Outputs – water pump එක on වීම (1); smartphone එකට එන alert/පණිවිඩය හෝ app එකේ ප්‍රස්තාරය (1)
(iii) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): saves water; saves time/labour; plants get water at the right time so a better harvest; he can watch the field from far away.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): ජලය ඉතිරි වීම; කාලය/ශ්‍රමය ඉතිරි වීම; නියමිත වේලාවට ජලය ලැබෙන නිසා හොඳ අස්වැන්නක්; දුර සිට කෙත නිරීක්ෂණය කළ හැකි වීම.
(iv) (2 marksලකුණු 2)
The sensor data is sent through the Internet to the cloud (1) so it can be stored safely and viewed from his phone anywhere/at any time (1).Sensor දත්ත Internet හරහා cloud එකට යවනවා (1) – ඒ නිසා ආරක්ෂිතව ගබඩා කළ හැකි අතර ඕනෑම තැනක/ඕනෑම වෙලාවක phone එකෙන් බලන්න පුළුවන් (1).
(v) (2 marksලකුණු 2)
Problem (1), e.g. weak mobile signal / power cut / high starting cost / sensor damage.
Matching solution (1), e.g. use a system that also works offline and saves data locally / solar panel or battery backup / government or bank support schemes / regular checking.ගැටලුව (1), උදා: දුර්වල mobile signal / විදුලිය ඇනහිටීම / ආරම්භක වියදම වැඩි වීම / sensor හානි වීම.
ගැළපෙන විසඳුම (1), උදා: offline ද ක්‍රියා කර දත්ත තැන්පත් කරන පද්ධතියක් / solar panel හෝ battery backup / රජයේ හෝ බැංකු සහාය / නිතිපතා පරීක්ෂා කිරීම.
3Scenario – A hospital. A district hospital is starting a computer system. Patient details are entered at registration. Doctors see test reports on screens, and some patients in far away villages talk to specialists through video calls.අවස්ථාව – රෝහලක්. දිස්ත්‍රික් රෝහලක් පරිගණක පද්ධතියක් ආරම්භ කරනවා. ලියාපදිංචියේදී රෝගීන්ගේ විස්තර ඇතුළත් කරනවා. වෛද්‍යවරු පරීක්ෂණ වාර්තා screens වල බලනවා. දුර ගම්මානවල සමහර රෝගීන් video calls හරහා විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් සමඟ කතා කරනවා. (10 marksලකුණු 10)
- (i) State two ways ICT helps the hospital staff.ICT රෝහල් කාර්ය මණ්ඩලයට උදව් කරන ආකාර දෙකක් සඳහන් කරන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (ii) What is the name given to providing medical advice through video calls? Give one benefit to a village patient.Video calls හරහා වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා දීම හඳුන්වන නම කුමක්ද? ගම්මානයේ රෝගියෙකුට ලැබෙන එක් ප්‍රයෝජනයක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (iii) Patient records are personal data. Give two steps the hospital should take to protect this data.රෝගී වාර්තා පෞද්ගලික දත්ත. මෙම දත්ත ආරක්ෂා කිරීමට රෝහල ගත යුතු පියවර දෙකක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (iv) A staff member opens an e-mail attachment and all files are locked with a message asking for money. Name this type of attack and give one way to prevent it.කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයෙක් e-mail attachment එකක් විවෘත කළ විට සියලු files lock වී මුදල් ඉල්ලන පණිවිඩයක් එනවා. මෙම ප්‍රහාරයේ නම සහ එය වළක්වා ගන්නා එක් ක්‍රමයක් දෙන්න. (3 marksලකුණු 3)
- (v) Give one disadvantage of depending fully on the computer system.පරිගණක පද්ධතිය මත සම්පූර්ණයෙන්ම යැපීමේ එක් අවාසියක් දෙන්න. (1 marksලකුණු 1)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): quick access to patient records; test reports shared fast; less paperwork; easy to find past history; fewer mistakes in records; managing medicine stock.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): රෝගී වාර්තා ඉක්මනින් ලබා ගැනීම; පරීක්ෂණ වාර්තා ඉක්මනින් බෙදා ගැනීම; කඩදාසි වැඩ අඩු වීම; පැරණි ඉතිහාසය සොයා ගැනීම පහසු වීම; වාර්තාවල වැරදි අඩු වීම; ඖෂධ තොග කළමනාකරණය.
(ii) (2 marksලකුණු 2)
Telemedicine / e-health (1)
Benefit (1): saves travel time and cost / gets specialist advice without going to the city / quick advice in an emergency.Telemedicine / e-health (1)
ප්‍රයෝජනය (1): ගමන් කාලය සහ වියදම ඉතිරි වීම / නගරයට නොගොස් විශේෂඥ උපදෙස් ලැබීම / හදිසි අවස්ථාවක ඉක්මන් උපදෙස්.
(iii) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): user names and strong passwords; give access only to authorised staff; keep backups; use antivirus and updates; do not share data without the patient’s permission (data protection law).ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): user names සහ ශක්තිමත් passwords; අවසර ලත් කාර්ය මණ්ඩලයට පමණක් ප්‍රවේශය; backups තබා ගැනීම; antivirus සහ updates; රෝගියාගේ අවසරය නැතිව දත්ත බෙදා නොදීම (දත්ත ආරක්ෂණ නීතිය).
(iv) (3 marksලකුණු 3)
Ransomware (1)
Prevention (any one, 2): do not open unknown attachments/links; keep regular offline/cloud backups; keep antivirus and the operating system updated; train staff.Ransomware (1)
වැළැක්වීම (ඕනෑම එකක්, 2): නොදන්නා attachments/links විවෘත නොකිරීම; නිතිපතා offline/cloud backups; antivirus සහ operating system update කිරීම; කාර්ය මණ්ඩලය පුහුණු කිරීම.
(v) (1 marksලකුණු 1)
Any one (1): work stops during a power or network failure; risk of cyber attacks; staff need training; cost of equipment.ඕනෑම එකක් (1): විදුලිය හෝ network බිඳ වැටුණොත් වැඩ නතර වීම; සයිබර් ප්‍රහාර අවදානම; කාර්ය මණ්ඩල පුහුණුව අවශ්‍ය වීම; උපකරණ වියදම.
4Scenario – A shop billing system. A grocery shop in Kandy uses a barcode scanner, a computer and a receipt printer. When an item is scanned, its name and price appear on the screen. At the end, a bill is printed and the stock quantity is reduced.අවස්ථාව – කඩයක billing පද්ධතියක්. මහනුවර සිල්ලර කඩයක් barcode scanner එකක්, පරිගණකයක් සහ receipt printer එකක් භාවිත කරනවා. භාණ්ඩයක් scan කළ විට එහි නම සහ මිල screen එකේ පෙන්වනවා. අවසානයේ bill එකක් print වන අතර තොග ප්‍රමාණය අඩු වෙනවා. (11 marksලකුණු 11)
- (i) Name one input device and two output devices used here.මෙහි භාවිත වන input උපාංගයක් සහ output උපාංග දෙකක් නම් කරන්න. (3 marksලකුණු 3)
- (ii) Describe two processing tasks the computer does when making a bill.Bill එකක් සකස් කිරීමේදී පරිගණකය කරන සැකසුම් කාර්ය දෙකක් විස්තර කරන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (iii) How does updating the stock quantity help the shop owner? (Hint: think about feedback.)තොග ප්‍රමාණය update කිරීම කඩ හිමියාට උදව් වන්නේ කෙසේද? (ඉඟිය: feedback ගැන සිතන්න.) (2 marksලකුණු 2)
- (iv) Give two advantages of this system for the customer.මෙම පද්ධතියෙන් පාරිභෝගිකයාට ලැබෙන වාසි දෙකක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (v) The owner wants to see sales from home. Suggest a suitable technology and give one reason.හිමියාට ගෙදර සිට විකුණුම් බලන්න ඕනෑ. සුදුසු තාක්ෂණයක් යෝජනා කර එක් හේතුවක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) (3 marksලකුණු 3)
Input – barcode scanner (1)
Output – monitor/screen (1); receipt printer (1)Input – barcode scanner (1)
Output – monitor/screen (1); receipt printer (1)
(ii) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): finds the item name and price from the stored data; multiplies price by quantity; adds up the total; calculates the balance to give back; reduces the stock.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): ගබඩා කළ දත්තවලින් භාණ්ඩයේ නම සහ මිල සොයා ගැනීම; මිල ප්‍රමාණයෙන් ගුණ කිරීම; මුළු එකතුව ගණනය කිරීම; ආපසු දිය යුතු ඉතිරිය ගණනය කිරීම; තොගය අඩු කිරීම.
(iii) (2 marksලකුණු 2)
The owner can see which items are running low (1) and order them before they run out / make better buying decisions – the output is used to control the business (feedback) (1).අඩු වෙමින් පවතින භාණ්ඩ හිමියාට පෙනෙනවා (1) – අවසන් වීමට පෙර ඇණවුම් කිරීමට / හොඳ මිලදී ගැනීමේ තීරණ ගැනීමට; output එක ව්‍යාපාරය පාලනයට භාවිත වෙනවා (feedback) (1).
(iv) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): faster service / shorter queue; correct prices and totals; a clear printed receipt; can pay by card or QR.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): වේගවත් සේවාව / කෙටි පෝලිම්; නිවැරදි මිල සහ එකතුව; පැහැදිලි මුද්‍රිත receipt එකක්; card හෝ QR මගින් ගෙවිය හැකි වීම.
(v) (2 marksලකුණු 2)
Cloud computing / a cloud-based billing system (1) – data is stored online and can be seen from any device with the Internet (1).Cloud computing / cloud-based billing පද්ධතියක් (1) – දත්ත online ගබඩා වන නිසා Internet ඇති ඕනෑම උපාංගයකින් බලන්න පුළුවන් (1).
5Scenario – e-government services. Nimali wants to renew her driving licence, apply for a copy of a birth certificate and check her son’s O/L results. A friend tells her that she can do many of these online.අවස්ථාව – e-government සේවා. නිමාලිට රියදුරු බලපත්‍රය අලුත් කරන්න, උප්පැන්න සහතික පිටපතක් ඉල්ලන්න සහ පුතාගේ O/L ප්‍රතිඵල බලන්න ඕනෑ. මේවායින් බොහොමයක් online කරන්න පුළුවන් කියලා යාළුවෙක් කියනවා. (10 marksලකුණු 10)
- (i) Classify each of these as e-government or not e-government: (a) renewing a driving licence online, (b) buying a phone from an online shop, (c) checking O/L results on the Department of Examinations website, (d) booking a hotel room online.පහත එක් එක් ඒවා e-government ද නැද්ද යන්න වර්ග කරන්න: (a) online රියදුරු බලපත්‍රය අලුත් කිරීම, (b) online කඩයකින් phone එකක් මිලදී ගැනීම, (c) විභාග දෙපාර්තමේන්තු වෙබ් අඩවියෙන් O/L ප්‍රතිඵල බැලීම, (d) online hotel කාමරයක් වෙන් කිරීම. (2 marksලකුණු 2)
- (ii) Explain how e-government services can save cost for both citizens and the government.e-government සේවා මගින් පුරවැසියන්ට සහ රජයට යන දෙපිරිසටම වියදම් ඉතිරි වන ආකාරය පැහැදිලි කරන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (iii) Give two problems that may stop some citizens from using these services.සමහර පුරවැසියන්ට මෙම සේවා භාවිත කිරීමට බාධා විය හැකි ගැටලු දෙකක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (iv) Nimali gets an e-mail that looks like it is from the electricity board, asking for her card number. What should she do? Give two actions.විදුලිබල මණ්ඩලයෙන් එවූ ලෙස පෙනෙන, ඇගේ card අංකය ඉල්ලන e-mail එකක් නිමාලිට එනවා. ඇය කළ යුත්තේ කුමක්ද? ක්‍රියා දෙකක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (v) Suggest two ways the government can reduce the digital divide.Digital divide අඩු කිරීමට රජයට කළ හැකි ක්‍රම දෙකක් යෝජනා කරන්න. (2 marksලකුණු 2)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) (2 marksලකුණු 2)
e-government: (a) and (c); not e-government: (b) and (d) (½ each = 2).e-government: (a) සහ (c); e-government නොවේ: (b) සහ (d) (½ බැගින් = 2).
(ii) (2 marksලකුණු 2)
Citizens: no travel cost or lost work time going to offices (1). Government: less paper, fewer counters/staff time, records easier to manage (1).පුරවැසියන්: කාර්යාලවලට යාමේ ගමන් වියදම සහ වැඩ කාලය නැති වීම අඩුයි (1). රජය: කඩදාසි අඩුයි, කවුළු/කාර්ය මණ්ඩල කාලය අඩුයි, වාර්තා කළමනාකරණය පහසුයි (1).
(iii) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): no device or Internet (digital divide); lack of ICT skills/digital literacy; language difficulties; fear of fraud or not trusting online payments.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): උපාංගයක් හෝ Internet නැති වීම (digital divide); ICT කුසලතා/ඩිජිටල් සාක්ෂරතාව නොමැති වීම; භාෂා ගැටලු; වංචාවට ඇති බිය හෝ online ගෙවීම් විශ්වාස නොකිරීම.
(iv) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): do not click the link or reply; do not give card/PIN/OTP details; go to the official website or app by typing the address herself; report/delete the message; check the sender’s address.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): Link එක click නොකිරීම හෝ reply නොකිරීම; card/PIN/OTP විස්තර නොදීම; ලිපිනය තමාම type කර නිල වෙබ් අඩවියට හෝ app එකට යාම; පණිවිඩය report/delete කිරීම; යවන්නාගේ ලිපිනය පරීක්ෂා කිරීම.
(v) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): improve Internet coverage in rural areas; ICT centres/free Wi-Fi in public places; teach ICT in schools and to adults; low-cost devices or data packages; services in Sinhala and Tamil.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල Internet ආවරණය වැඩි කිරීම; පොදු ස්ථානවල ICT මධ්‍යස්ථාන/නොමිලේ Wi-Fi; පාසල්වල සහ වැඩිහිටියන්ට ICT ඉගැන්වීම; අඩු මිල උපාංග හෝ data පැකේජ; සිංහල සහ දෙමළ භාෂාවෙන් සේවා.
6Scenario – A school ICT exhibition on the history of computers. Grade 10 students are making a timeline poster from the abacus to today’s AI-powered smartphones.අවස්ථාව – පරිගණක ඉතිහාසය පිළිබඳ පාසල් ICT ප්‍රදර්ශනයක්. 10 ශ්‍රේණියේ සිසුන් abacus සිට අද AI බලයෙන් ක්‍රියා කරන smartphones දක්වා කාලරේඛා poster එකක් හදනවා. (10 marksලකුණු 10)
- (i) Arrange these in time order, oldest first: Analytical Engine, Abacus, ENIAC, Pascaline. Give one reason why the Analytical Engine is important.මේවා කාල පිළිවෙළට (පැරණිතම මුලින්) සකසන්න: Analytical Engine, Abacus, ENIAC, Pascaline. Analytical Engine වැදගත් වීමට එක් හේතුවක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (ii) For the 2nd, 3rd and 4th generations, write the main technology and one improvement it brought.2, 3 සහ 4 පරම්පරා සඳහා ප්‍රධාන තාක්ෂණය සහ එයින් ලැබුණු එක් දියුණුවක් ලියන්න. (3 marksලකුණු 3)
- (iii) Explain why second generation computers were more reliable than first generation computers.දෙවන පරම්පරාවේ පරිගණක පළමු පරම්පරාවට වඩා විශ්වාසනීය වූයේ ඇයිදැයි පැහැදිලි කරන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (iv) A smartphone voice assistant that answers spoken questions is linked with the fifth generation. Explain why.කථනයෙන් අසන ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දෙන smartphone voice assistant එකක් පස්වන පරම්පරාව හා සම්බන්ධ වන්නේ ඇයිදැයි පැහැදිලි කරන්න. (3 marksලකුණු 3)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) (2 marksලකුණු 2)
Abacus → Pascaline → Analytical Engine → ENIAC (1). It had the main parts of a modern computer – input, processing (mill), memory (store) and output (1).Abacus → Pascaline → Analytical Engine → ENIAC (1). එහි නූතන පරිගණකයක ප්‍රධාන කොටස් තිබුණා – input, processing (mill), memory (store), output (1).
(ii) (3 marksලකුණු 3)
2nd – transistors: smaller, less heat, more reliable (1)
3rd – integrated circuits: even smaller and faster, cheaper (1)
4th – microprocessors/VLSI: personal computers, laptops, very fast and cheap (1)2 – transistors: කුඩායි, තාපය අඩුයි, විශ්වාසනීයයි (1)
3 – integrated circuits: තවත් කුඩා සහ වේගවත්, ලාභයි (1)
4 – microprocessors/VLSI: personal computers, laptops, ඉතා වේගවත් සහ ලාභයි (1)
(iii) (2 marksලකුණු 2)
Vacuum tubes got very hot and often burned out, stopping the computer (1). Transistors are solid, small and produce less heat, so they failed less often (1).Vacuum tubes ඉතා රත් වී නිතර පිළිස්සී පරිගණකය නතර වුණා (1). Transistors ඝන, කුඩා සහ අඩු තාපයක් නිපදවන නිසා අඩුවෙන් දෝෂ වුණා (1).
(iv) (3 marksලකුණු 3)
The fifth generation is about artificial intelligence (1). The assistant understands natural language/speech (1) and gives answers like a person would, often learning from data (machine learning) (1).පස්වන පරම්පරාව කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) ගැනයි (1). Voice assistant එක ස්වභාවික භාෂාව/කථනය තේරුම් ගන්නවා (1) සහ මිනිසෙකු මෙන් පිළිතුරු දෙනවා; බොහෝ විට දත්තවලින් ඉගෙන ගන්නවා (machine learning) (1).
7Scenario – Online learning and digital citizenship. During school holidays, a Grade 10 class uses Google Classroom, Zoom and e-Thaksalawa. The teacher also shares notes on Google Drive.අවස්ථාව – Online ඉගෙනීම සහ ඩිජිටල් පුරවැසිභාවය. පාසල් නිවාඩු කාලයේදී 10 ශ්‍රේණියේ පන්තියක් Google Classroom, Zoom සහ e-Thaksalawa භාවිත කරනවා. ගුරුවරයා Google Drive එකේ සටහන් ද බෙදා ගන්නවා. (10 marksලකුණු 10)
- (i) Give two advantages of online learning for students.සිසුන්ට online ඉගෙනීමේ වාසි දෙකක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (ii) State two technologies needed for a student to join a Zoom class.සිසුවෙකුට Zoom පන්තියකට සම්බන්ධ වීමට අවශ්‍ය තාක්ෂණ දෙකක් සඳහන් කරන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (iii) Explain what “digital citizenship” means and give two examples of good digital citizenship in an online class.“ඩිජිටල් පුරවැසිභාවය” යනු කුමක්දැයි පැහැදිලි කර online පන්තියක හොඳ ඩිජිටල් පුරවැසිභාවයට උදාහරණ දෙකක් දෙන්න. (3 marksලකුණු 3)
- (iv) A student says, “AI tools can do my homework, so I don’t need to learn.” Give one reason why this is not a good idea.“AI tools මගේ ගෙදර වැඩ කරනවා, ඒ නිසා මට ඉගෙන ගන්න ඕනෑ නැහැ” කියලා සිසුවෙක් කියනවා. මෙය හොඳ අදහසක් නොවන්නේ ඇයිදැයි එක් හේතුවක් දෙන්න. (2 marksලකුණු 2)
- (v) Give one advantage of the teacher sharing notes on Google Drive instead of on paper.ගුරුවරයා කඩදාසි වෙනුවට Google Drive එකේ සටහන් බෙදා ගැනීමේ එක් වාසියක් දෙන්න. (1 marksලකුණු 1)
Show model answerආදර්ශ පිළිතුර පෙන්වන්න
(i) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): learn from home/anywhere; watch recorded lessons again; access to more resources (e-Thaksalawa); saves travel time; learn at own pace.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): ගෙදර/ඕනෑම තැනක සිට ඉගෙනීම; පටිගත කළ පාඩම් නැවත බැලීම; වැඩි සම්පත් (e-Thaksalawa); ගමන් කාලය ඉතිරි වීම; තමන්ගේ වේගයට ඉගෙනීම.
(ii) (2 marksලකුණු 2)
Any two (1 each): a device (smartphone, tablet or computer); an Internet connection (4G/5G mobile data, Wi-Fi or fibre); camera/microphone; the app or a web browser.ඕනෑම දෙකක් (1 බැගින්): උපාංගයක් (smartphone, tablet හෝ පරිගණකය); Internet සම්බන්ධතාවක් (4G/5G mobile data, Wi-Fi හෝ fibre); camera/microphone; app එක හෝ web browser එකක්.
(iii) (3 marksලකුණු 3)
Meaning (1): using technology safely, responsibly and respectfully.
Examples (any two, 1 each): being polite in chat; not sharing others’ photos or meeting links without permission; not copying others’ work (plagiarism); keeping passwords private; reporting cyberbullying.අර්ථය (1): තාක්ෂණය ආරක්ෂිතව, වගකීමෙන් සහ ගෞරවයෙන් භාවිත කිරීම.
උදාහරණ (ඕනෑම දෙකක්, 1 බැගින්): chat එකේ ආචාරශීලී වීම; අවසරයකින් තොරව අනුන්ගේ photos හෝ meeting links බෙදා නොදීම; අනුන්ගේ වැඩ පිටපත් නොකිරීම (plagiarism); passwords රහසිගතව තබා ගැනීම; cyberbullying වාර්තා කිරීම.
(iv) (2 marksලකුණු 2)
Any one, explained (2): AI answers can be wrong, so you must understand to check them; you will not develop your own skills for the exam; copying AI work without saying so is dishonest.ඕනෑම එකක්, පැහැදිලි කර (2): AI පිළිතුරු වැරදි විය හැකි නිසා ඒවා පරීක්ෂා කිරීමට ඔබට තේරුම් ගැනීම අවශ්‍යයි; විභාගයට ඔබේම කුසලතා වර්ධනය වන්නේ නැහැ; AI වැඩ කියන්නේ නැතිව පිටපත් කිරීම අවංක නැහැ.
(v) (1 marksලකුණු 1)
Any one (1): students can open them anytime on any device; saves paper and printing cost; easy to update; files are not lost.ඕනෑම එකක් (1): සිසුන්ට ඕනෑම වෙලාවක ඕනෑම උපාංගයකින් විවෘත කළ හැකියි; කඩදාසි සහ print වියදම ඉතිරි වීම; update කිරීම පහසුයි; files නැති වෙන්නේ නැහැ.
Exam Tipsවිභාග උපදෙස්
- Read every statement (P, Q, R) on its own and mark it true or false before you look at the options.ඔප්ෂන් බලන්න කලින් සෑම ප්‍රකාශයක්ම (P, Q, R) වෙන වෙනම කියවා ඇත්තද වැරදිද කියා සලකුණු කරන්න.
- Watch for extreme words like “always”, “never”, “completely”. Statements with them are often false.“හැමවිටම”, “කිසිවිටෙක”, “සම්පූර්ණයෙන්ම” වැනි අන්ත වචන ගැන සැලකිලිමත් වන්න. ඒවා ඇති ප්‍රකාශ බොහෝ විට වැරදියි.
- Input, process and output are about DATA and ACTIONS. Name a device only when the question asks for a device.Input, process, output කියන්නේ දත්ත සහ ක්‍රියා ගැනයි. ප්‍රශ්නයෙන් උපාංගයක් ඇහුවොත් පමණක් උපාංගයක් නම් කරන්න.
- Data or information? Ask: “Has it been processed to be useful for this person?” The answer can change with the user.දත්තද තොරතුරුද? “මෙම පුද්ගලයාට ප්‍රයෝජනවත් වන ලෙස සකසා තිබේද?” කියා අහන්න. පරිශීලකයා අනුව පිළිතුර වෙනස් විය හැකියි.
- Generations: remember V–T–I–M, then 5th = AI. Know one feature and one problem for each.පරම්පරා: V–T–I–M මතක තබා ගන්න, ඊළඟට 5 = AI. එක් එක් පරම්පරාවට එක් ලක්ෂණයක් සහ එක් ගැටලුවක් දැනගන්න.
- Early devices: learn the order Abacus → Napier’s bones → Pascaline → Leibniz → Jacquard loom → Babbage → Hollerith.මුල් උපකරණ: Abacus → Napier’s bones → Pascaline → Leibniz → Jacquard loom → Babbage → Hollerith පිළිවෙළ ඉගෙන ගන්න.
- Don’t mix up phishing (tricking you to give details) and ransomware (locking files for money).Phishing (විස්තර ලබා ගැනීමට රැවටීම) සහ ransomware (මුදල් සඳහා files lock කිරීම) පටලවා ගන්න එපා.
- e-government = citizen and government. e-commerce = buying and selling. Choose examples that match.e-government = පුරවැසියා සහ රජය. e-commerce = මිලදී ගැනීම සහ විකිණීම. ගැළපෙන උදාහරණ තෝරන්න.
- Look at the marks: 2 marks usually means two points, or one point with an explanation.ලකුණු බලන්න: ලකුණු 2 කියන්නේ සාමාන්‍යයෙන් කරුණු දෙකක්, නැත්නම් පැහැදිලි කිරීමක් සහිත කරුණක්.
- Use the scenario. Write “the soil sensor” or “the barcode scanner”, not just “a sensor” or “a device”.අවස්ථාව (scenario) භාවිත කරන්න. “sensor එකක්” හෝ “උපාංගයක්” නොව “පාංශු sensor එක”, “barcode scanner එක” ලෙස ලියන්න.
- For new 2026 topics (AI, IoT, cloud, 5G), give a simple Sri Lankan example from daily life.2026 නව මාතෘකා (AI, IoT, Cloud, 5G) සඳහා සරල, එදිනෙදා ශ්‍රී ලාංකික උදාහරණයක් දෙන්න.
- Manage time: about one minute per MCQ. Leave a hard one, come back later, but never leave an MCQ blank.කාලය කළමනාකරණය කරන්න: MCQ එකකට ආසන්න වශයෙන් විනාඩියක්. අමාරු එකක් අත්හැර පසුව එන්න, නමුත් කිසිම MCQ එකක් හිස්ව තබන්න එපා.
Answers & Downloadsපිළිතුරු සහ බාගත කිරීම්
Paper I – answers with explanationsPaper I – පිළිතුරු සහ පැහැදිලි කිරීම්
| # | Answerපිළිතුර | Whyහේතුව |
|---|---|---|
| 1 | B | All three are correct. R is true too: a class’s marks list is information for the teacher, but it is data (input) for the principal who calculates the school average. Many students choose “P and Q only” because they think data and information are always fixed.ප්‍රකාශ තුනම නිවැරදියි. R ත් ඇත්ත: පන්තියේ ලකුණු ලැයිස්තුව ගුරුවරයාට තොරතුරු, නමුත් පාසලේ සාමාන්‍යය ගණනය කරන විදුහල්පතිට ඒක දත්ත (input). බොහෝ දෙනා “P සහ Q පමණි” තෝරන්නේ දත්ත සහ තොරතුරු හැමවිටම වෙනස් නොවන දේවල් කියලා හිතන නිසා. |
| 2 | C | The order is V–T–I–M: vacuum tubes (1st), transistors (2nd), integrated circuits (3rd), microprocessors/VLSI (4th). A microprocessor is itself a very large IC, so it cannot come before ICs.පිළිවෙළ V–T–I–M: vacuum tubes (1), transistors (2), integrated circuits (3), microprocessors/VLSI (4). Microprocessor එකත් ඉතා විශාල IC එකක් නිසා එය IC වලට කලින් එන්න බැහැ. |
| 3 | D | Scanning the barcode is input (Q), recording and calculating is processing (R), and showing the date is output (P). So the order is Q → R → P (input → process → output). Q, P, R is wrong because the date cannot be shown before it is worked out.Barcode scan කිරීම input (Q), සටහන් කිරීම සහ ගණනය කිරීම processing (R), දිනය පෙන්වීම output (P). ඒ නිසා පිළිවෙළ Q → R → P (input → process → output). Q, P, R වැරදියි – ගණනය කිරීමට පෙර දිනය පෙන්වන්න බැහැ. |
| 4 | B | The bill is what the system gives out, so it is the output. The barcode is input data, looking up the price is processing, and the scanner is an input device, not an output.පද්ධතිය පිටතට දෙන දේ bill එක නිසා එය output එකයි. Barcode එක input දත්තයක්, මිල සොයා ගැනීම processing, scanner එක input උපාංගයක් – output එකක් නොවේ. |
| 5 | A | IoT means everyday “things” with sensors that connect to a network and share data without a person doing it. The smart meter measures and sends data by itself. The other options use a computer but no connected sensor-based object.IoT කියන්නේ sensors තියෙන එදිනෙදා “දේවල්” network එකකට සම්බන්ධ වී මිනිසෙකු නොමැතිව දත්ත හුවමාරු කිරීම. Smart meter එක තනියම මැන දත්ත යවනවා. අනෙක් ඒවායේ පරිගණකය පාවිච්චි වුණත් සම්බන්ධිත sensor වස්තුවක් නැහැ. |
| 6 | C | Q is wrong: the 2nd generation used transistors; ICs came in the 3rd generation. P and R are correct – microprocessors in the 4th generation made small, cheap PCs possible.Q වැරදියි: දෙවන පරම්පරාව transistors භාවිත කළා; IC ආවේ තුන්වන පරම්පරාවේදී. P සහ R නිවැරදියි – 4 වන පරම්පරාවේ microprocessors නිසා කුඩා, ලාභ PC ඇති වුණා. |
| 7 | A | Hollerith’s machine used punched cards to count the 1890 US census much faster. It was electro-mechanical, not electronic, and it came long before transistors.Hollerith ගේ යන්ත්‍රය punched cards භාවිතයෙන් 1890 ඇමරිකානු census එක ඉතා වේගයෙන් ගණනය කළා. එය electro-mechanical යන්ත්‍රයක් මිසක් electronic නොවේ; transistors එන්න බොහෝ කලින් හැදුවේ. |
| 8 | D | The marks may be correct and on time, but most of the list is not relevant to the parent – she needed only her son’s marks. Students often pick “completeness”, but the list is not missing anything; it has too much unwanted data.ලකුණු නිවැරදි සහ නියමිත වේලාවට ලැබුණත් ලැයිස්තුවේ වැඩි කොටසක් මවට අදාළ නැහැ – ඇයට අවශ්‍ය වුණේ පුතාගේ ලකුණු පමණයි. සිසුන් බොහෝ විට “සම්පූර්ණ බව” තෝරනවා, නමුත් මෙහි කිසිවක් අඩු නැහැ; අනවශ්‍ය දත්ත වැඩියි. |
| 9 | B | P and Q are correct definitions. R is false: antivirus helps, but it cannot stop you from giving your password to a phishing site. Safe habits, updates and backups are also needed.P සහ Q නිවැරදි අර්ථ දැක්වීම්. R වැරදියි: antivirus උදව් වුණත් phishing අඩවියකට ඔබම password එක දීම නවත්වන්න එයට බැහැ. ආරක්ෂිත පුරුදු, updates සහ backups ද අවශ්‍යයි. |
| 10 | C | Q is false: you need the Internet to reach cloud storage (some apps keep an offline copy, but they sync through the Internet). P and R are correct.Q වැරදියි: cloud storage වෙත ළඟා වීමට Internet අවශ්‍යයි (සමහර apps offline පිටපතක් තියාගත්තත් sync වෙන්නේ Internet හරහා). P සහ R නිවැරදියි. |
| 11 | D | Only transistors – 2nd generation is right. ICs belong to the 3rd, vacuum tubes to the 1st and microprocessors to the 4th generation. Remember V–T–I–M.නිවැරදි වන්නේ Transistors – දෙවන පරම්පරාව පමණයි. IC තුන්වන, vacuum tubes පළමු, microprocessors සිව්වන පරම්පරාවට අයත්. V–T–I–M මතක තබා ගන්න. |
| 12 | A | The digital divide is the gap between people who have access to ICT (devices, Internet, skills) and those who do not. Nothing here is being attacked or copied illegally.Digital divide කියන්නේ ICT (උපාංග, Internet, කුසලතා) ලැබෙන අය සහ නොලැබෙන අය අතර පරතරයයි. මෙහි කිසිවක් ප්‍රහාරයට ලක් වීමක් හෝ නීති විරෝධීව පිටපත් කිරීමක් නැහැ. |
| 13 | C | The weight is a raw fact entered into the system, so it is input data. The payment and the receipt are the output; calculating the payment is processing.බර පද්ධතියට ඇතුළු වන අමු කරුණක් නිසා එය input දත්තයක්. ගෙවිය යුතු මුදල සහ receipt එක output; මුදල ගණනය කිරීම processing. |
| 14 | B | Abacus (ancient times) → Napier’s bones (early 1600s) → Pascaline (1640s) → Analytical Engine (1830s). Napier’s bones came a few decades before Pascal’s machine.Abacus (පුරාණ කාලය) → Napier’s bones (1600 මුල් භාගය) → Pascaline (1640 ගණන්) → Analytical Engine (1830 ගණන්). Napier’s bones ආවේ Pascal ගේ යන්ත්‍රයට දශක කිහිපයකට කලින්. |
| 15 | C | e-government is a government giving services to citizens through ICT, so P and R. Q is e-commerce (buying from a business), even though it is also done online.e-government කියන්නේ රජය ICT හරහා පුරවැසියන්ට සේවා දීම – ඒ නිසා P සහ R. Q online කළත් එය e-commerce (ව්‍යාපාරයකින් මිලදී ගැනීම). |
| 16 | D | R is clearly wrong – a system needs input to produce output. Feedback (P) and storage (Q) are correct descriptions.R පැහැදිලිවම වැරදියි – output ලබා දීමට පද්ධතියකට input අවශ්‍යයි. Feedback (P) සහ storage (Q) ගැන විස්තර නිවැරදියි. |
| 17 | D | All three are true. Many students think keyboards and monitors only came with PCs (4th generation), but they were already used with 3rd generation computers.ප්‍රකාශ තුනම නිවැරදියි. Keyboards සහ monitors ආවේ PC (4 වන පරම්පරාව) සමඟ පමණක් යැයි බොහෝ සිසුන් සිතනවා, නමුත් තුන්වන පරම්පරාවේදීත් ඒවා භාවිත වුණා. |
| 18 | B | Telemedicine (e-health) is giving medical advice and care at a distance using ICT. No buying, banking or robot is involved here.Telemedicine (e-health) කියන්නේ ICT භාවිතයෙන් දුරස්ථව වෛද්‍ය උපදෙස් සහ සත්කාර ලබා දීම. මෙහි මිලදී ගැනීමක්, බැංකු ගනුදෙනුවක් හෝ robot කෙනෙක් නැහැ. |
| 19 | A | A strong, unique password plus two-step verification (an extra code) makes it much harder for others to get in. Re-using one simple password means one leak opens all accounts.ශක්තිමත්, වෙනම password එකක් සහ two-step verification (අමතර code එකක්) නිසා වෙන අයට ඇතුළු වෙන්න බොහෝ අමාරුයි. එකම සරල password එක හැම තැනම දැම්මොත් එක තැනක් කාන්දු වුණාම සියලු ගිණුම් විවෘත වෙනවා. |
| 20 | B | R is false: AI can make mistakes, so its answers must be checked by people. P and Q correctly describe AI and machine learning.R වැරදියි: AI වැරදි කරන්න පුළුවන්, ඒ නිසා එහි පිළිතුරු මිනිසුන් විසින් පරීක්ෂා කළ යුතුයි. P සහ Q මගින් AI සහ machine learning නිවැරදිව විස්තර කරනවා. |
| 21 | A | Sensors collect data, so they are input devices. The fan motor acts on the result of processing, so it is an output device (an actuator).Sensors දත්ත එකතු කරන නිසා ඒවා input උපාංග. Fan motor එක processing ප්‍රතිඵලය අනුව ක්‍රියා කරන නිසා එය output උපාංගයක් (actuator). |
| 22 | A | Floppy disks are history – new computers do not even have floppy drives. The other three statements are correct. In “INCORRECT” questions, look for the false statement.Floppy disks දැන් ඉතිහාසයක් – අලුත් පරිගණකවල floppy drives පවා නැහැ. අනෙක් ප්‍රකාශ තුන නිවැරදියි. “වැරදි” ප්‍රකාශය අහන ප්‍රශ්නවල අසත්‍ය ප්‍රකාශය සොයන්න. |
| 23 | C | Using or sharing personal data without permission breaks data privacy. Sri Lanka’s Personal Data Protection Act (No. 9 of 2022) is about protecting such data.අවසරයකින් තොරව පෞද්ගලික දත්ත භාවිත කිරීම හෝ බෙදා දීම data privacy උල්ලංඝනය කිරීමක්. ශ්‍රී ලංකාවේ පෞද්ගලික දත්ත ආරක්ෂණ පනත (2022 අංක 9) මෙවැනි දත්ත ආරක්ෂා කිරීම ගැනයි. |
| 24 | D | ICT helps farmers (P, Q) but does not replace them – people still make decisions and do the work. Watch for extreme words like “completely” and “always” in statements.ICT ගොවීන්ට උදව් කරනවා (P, Q) නමුත් ඔවුන් වෙනුවට එන්නේ නැහැ – තීරණ ගන්නේ සහ වැඩ කරන්නේ තවමත් මිනිසුන්. ප්‍රකාශවල “සම්පූර්ණයෙන්ම”, “හැමවිටම” වැනි අන්ත වචන ගැන සැලකිලිමත් වන්න. |
| 25 | A | ENIAC (1940s) used thousands of vacuum tubes, filled a large room and used a lot of power – typical first generation features.ENIAC (1940 ගණන්) vacuum tubes දහස් ගණනක් භාවිත කළා, විශාල කාමරයක් පුරා තිබුණා, විශාල විදුලියක් වැය කළා – පළමු පරම්පරාවේ සාමාන්‍ය ලක්ෂණ. |
Paper II model answers are under each question in the “Paper II Structured” tab (they open automatically when you print).Paper II ආදර්ශ පිළිතුරු “Paper II ව්‍යුහගත” tab එකේ එක් එක් ප්‍රශ්නය යටතේ ඇත (මුද්‍රණය කරන විට ස්වයංක්‍රීයව විවෘත වේ).
Downloadsබාගත කිරීම්
Full Lesson 1 PDFසම්පූර්ණ පාඩම 1 PDF: English · සිංහල
← Back to Lesson 1පාඩම 1 වෙත ආපසු ‹ 1.3 Evolution of Computers and Computer Generationsපරිගණකයේ විකාශය සහ පරිගණක පරම්පරා